Skóra i sierść · 10 min czytania

Dieta przy problemach skórnych u psa - świąd, łupież, matowa sierść

Karma dermatologiczna dla psa pomaga wtedy, gdy za świądem, łupieżem lub matową sierścią stoi alergia pokarmowa albo braki w żywieniu, a nie pchły, zakażenie czy choroba metaboliczna. Dlatego zmianę diety planuje się po badaniu u lekarza weterynarii. Karmy na skórę różnią się źródłem białka i ilością kwasów omega-3.

Ilustracja: Dieta przy problemach skórnych u psa - świąd, łupież, matowa sierść

Treść przygotowana przy wsparciu sztucznej inteligencji (AI).

Jakie problemy ze skórą mogą mieć związek z jedzeniem?

Dieta wpływa na skórę psa na dwa sposoby. Pierwszy to reakcja alergiczna na składnik karmy, np. wołowinę, nabiał lub kurczaka. Drugi to niedobór składników odżywczych: białka, niezbędnych kwasów tłuszczowych, cynku albo niektórych witamin. Oba mechanizmy dają objawy łatwe do pomylenia z innymi chorobami skóry.

Alergia pokarmowa objawia się przede wszystkim świądem. U psów dotyczy zwykle małżowin usznych, łap i brzucha, rzadziej okolicy odbytu i narządów płciowych. Często towarzyszą jej zapalenia ucha zewnętrznego oraz nawracające zakażenia skóry gronkowcami lub drożdżakami Malassezia.

Wiek nie pomaga jej wykluczyć. Pierwsze objawy opisywano u psów młodszych niż 6 miesięcy i u psów 13-letnich, choć zwykle pojawiają się u młodych dorosłych zwierząt. Świąd ma najczęściej charakter całoroczny i nie słabnie wyraźnie zimą.

Niedobory żywieniowe wyglądają inaczej: sierść robi się sucha, matowa i bez połysku, a skóra się łuszczy. U psów jedzących pełnoporcjową, właściwie zakonserwowaną karmę zdarza się to wyjątkowo rzadko. Problem pojawia się głównie przy niezbilansowanym jedzeniu przygotowywanym w domu.

ObjawMożliwa przyczyna żywieniowaCo jeszcze bierze pod uwagę lekarz
Świąd uszu, łap i brzucha przez cały rokAlergia pokarmowaAtopowe zapalenie skóry, alergia na pchły
Nawracające zapalenia uszu i zakażenia skóryAlergia pokarmowaAtopia; zakażenia wtórne wymagają osobnego leczenia
Sucha, łuszcząca się skóra, matowa sierśćNiedobór niezbędnych kwasów tłuszczowych lub białkaChoroby metaboliczne, które ocenia się przed suplementacją
Zapalenie skóry, słaby wzrost, osowiałośćRzadki niedobór biotyny, np. przy karmieniu surowym białkiem jajaDoustne antybiotyki, które niszczą bakterie jelitowe wytwarzające biotynę
Utrata barwnika sierści, opóźniony wzrostNiedobór cynkuWrodzone zaburzenie wchłaniania cynku u husky i malamutów

Co lekarz wyklucza, zanim zaleci zmianę karmy?

Zmiana karmy rzadko bywa pierwszym krokiem. Przy suchej, łuszczącej się skórze i matowej sierści Merck Veterinary Manual zaleca najpierw ocenić choroby metaboliczne, a dopiero potem sięgać po suplementy kwasów tłuszczowych.

Przy świądzie lekarz bierze pod uwagę kilka przyczyn, które mogą działać jednocześnie. Alergia pokarmowa często współistnieje z alergią na pchły albo z atopowym zapaleniem skóry. Wtedy dieta daje tylko częściową poprawę, co łatwo uznać za jej nieskuteczność.

Osobną sprawą są zakażenia wtórne. Gronkowce i drożdżaki mogą nawracać nawet u psa, który się nie drapie. Leczy się je równolegle, bo nowa karma nie usuwa zakażenia, które już się rozwinęło.

Na wizytę warto przygotować informacje, które pomagają ustalić przyczynę:

  • pełna lista tego, co pies je, łącznie z przysmakami, gryzakami i resztkami ze stołu;
  • suplementy oraz leki podawane w smakowej postaci;
  • moment pojawienia się objawów i to, czy nasilają się w określonych porach roku;
  • wcześniejsze zmiany karmy i reakcja skóry na każdą z nich;
  • inne zwierzęta w domu i sposób ich karmienia.

Kiedy do weterynarza: gdy świąd nie pozwala psu odpocząć, na skórze pojawiają się sączące rany, strupy, łyse placki lub nieprzyjemny zapach, z ucha wydobywa się wydzielina albo problemom skórnym towarzyszą wymioty, biegunka czy chudnięcie. Takie objawy wymagają badania przed jakąkolwiek zmianą diety.

Alergia pokarmowa - dlaczego rozstrzyga dieta, a nie badanie krwi

Badania przeciwciał we krwi lub w ślinie, testy płatkowe i analiza sierści nie potwierdzają ani nie wykluczają alergii pokarmowej w wiarygodny sposób. Merck Veterinary Manual wskazuje, że jedyną pewną metodą jest ścisła dieta eliminacyjna zakończona próbą prowokacji.

Dieta eliminacyjna opiera się na karmie z białkiem, którego pies wcześniej nie jadł, albo na karmie z białkiem hydrolizowanym, czyli rozbitym na drobne fragmenty. Według Merck Veterinary Manual do wychwycenia 95 procent psów z alergią pokarmową może być potrzebne nawet 10 tygodni takiego żywienia.

Dobór białka zależy od historii żywienia. Podręcznik radzi unikać gatunków podobnych do tych, które pies jadł wcześniej, bo organizm może reagować na nie w podobny sposób. Dlatego przed próbą lekarz pyta o wszystkie karmy i przysmaki, które pies dotychczas dostawał.

Poprawa to dopiero połowa rozpoznania. Potem następuje prowokacja, czyli powrót do poprzedniego jedzenia. Objawy mogą wrócić dopiero po 10-14 dniach, dlatego kolejne składniki wprowadza się nie częściej niż co dwa tygodnie.

Próba nie oznacza, że pies musi cierpieć z powodu świądu. Lekarz może w tym czasie zalecić leki przeciwświądowe, a krótkie leczenie przeciwzapalne na początku diety bywa sposobem na skrócenie próby. O wyborze leku decyduje wyłącznie lekarz weterynarii.

Alergię uznaje się za potwierdzoną, gdy pies poprawił się na diecie i pogorszył po prowokacji. Najczęściej uczulają psy wołowina, nabiał, kurczak, pszenica i jagnięcina, rzadziej soja, kukurydza, jaja, wieprzowina, ryby i ryż.

Objawy obu chorób są niemal takie same, dlatego przy planowaniu próby pomaga wiedza o tym, jak odróżnić alergię pokarmową od atopii i dlaczego obie mogą występować razem.

Co zawiera karma dermatologiczna dla psa?

Pod nazwą karmy dermatologicznej kryją się w praktyce dwie grupy produktów. Pierwsza służy do diety eliminacyjnej i długotrwałego żywienia psa z alergią pokarmową. Druga ma wspierać skórę przez większą zawartość kwasów tłuszczowych, zwłaszcza EPA i DHA.

Rodzaj karmyNa czym polegaKiedy lekarz po nią sięgaNa co uważać
Z nowym źródłem białkaBiałko, którego pies wcześniej nie jadłDieta eliminacyjna, żywienie po potwierdzeniu alergiiMięso gatunków pokrewnych wcześniej jedzonym może dawać reakcję krzyżową
Z białkiem hydrolizowanymBiałko rozbite na małe fragmentyDieta eliminacyjna, żywienie po potwierdzeniu alergiiDo diagnostyki lepiej nadają się karmy silnie hydrolizowane niż częściowo hydrolizowane
ElementarnaBiałko zastąpione syntetycznymi aminokwasamiGdy potrzebne jest możliwie najmniejsze ryzyko reakcjiRyzyko jest bardzo małe, ale nie zerowe
Z podwyższoną zawartością omega-3Więcej EPA i DHA niż w standardowej karmieWsparcie skóry przy stanach zapalnychNie zastępuje leczenia ani diety eliminacyjnej

Gdy lekarz uzna, że pies potrzebuje karmy dermatologicznej, wskazuje zwykle konkretny typ. Pod tą nazwą kryją się bowiem karmy wspierające skórę i sierść o odmiennym źródle białka, stopniu hydrolizy i ilości kwasów tłuszczowych. Porównanie składu z zaleceniem lekarza ułatwia dobór produktu.

Na opakowaniu liczy się przede wszystkim nazwa źródła białka i informacja o hydrolizie. Umiejętne czytanie składu karmy weterynaryjnej pomaga odróżnić produkt do diety eliminacyjnej od karmy, która zawiera jedynie dodatek oleju rybiego.

W czasie próby żywieniowej pies je wyłącznie wskazaną karmę. Mieszanie jej z poprzednim jedzeniem albo zamiana na inny produkt w połowie próby uniemożliwia ocenę wyniku.

Po potwierdzeniu alergii karma bez szkodliwego składnika staje się dietą na dłużej. Merck Veterinary Manual wskazuje, że w idealnej sytuacji sama kontrola diety wystarcza do pełnej lub niemal pełnej remisji. Gdy objawy utrzymują się mimo ścisłego żywienia, lekarz szuka drugiej przyczyny.

Omega-3, cynk i biotyna - składniki, o które pytają właściciele

Kwasy omega-3 występują w dwóch formach. ALA o krótkim łańcuchu pochodzi z olejów roślinnych, np. lnianego, rzepakowego i sojowego. EPA i DHA o długim łańcuchu dostarcza olej rybi, mączka rybna i olej z alg.

Organizm wytwarza z ALA zbyt mało EPA i DHA, by dało to korzystny efekt. Zwykłe karmy zawierają głównie ALA, a karmy terapeutyczne na skórę, stawy, serce lub nerki mają zwykle więcej EPA i DHA, które mogą wspierać psy z alergiami skóry i zapaleniem skóry.

Zanim pies dostanie dodatkowy olej, warto znać działanie i ryzyko kwasów EPA i DHA. Nadmiar tłuszczu może powodować wymioty, biegunkę i przyrost masy ciała.

Przy diecie bogatej w tłuszcz pojawia się też obawa o zapalenie trzustki, choć nie powiązano go z terapeutycznym podawaniem oleju rybiego. Oleje z ryb mogą ponadto zawierać śladowe ilości metali ciężkich, a utlenianie tłuszczów obniża wartość preparatu. Liczy się więc jakość i pełny skład produktu.

Za niezbędny dla psów uznaje się też kwas linolowy z grupy omega-6. Niedobór niezbędnych kwasów tłuszczowych daje suchą, łuszczącą się sierść bez połysku, ale przy pełnoporcjowej karmie pojawia się wyjątkowo rzadko.

Cynk i biotyna

Niedobór cynku może powodować m.in. utratę barwnika sierści, opóźniony wzrost, wymioty i zapalenie rogówki. Husky syberyjskie i malamuty alaskańskie mogą mieć wrodzone zaburzenie wchłaniania cynku, a niektóre składniki karm obniżają jego dostępność.

Niedobór biotyny jest u psów bardzo rzadki. Grozi przy karmieniu surowym białkiem jaja, bo zawarta w nim awidyna wiąże biotynę, oraz przy doustnych antybiotykach niszczących bakterie jelitowe, które ją wytwarzają.

Ponieważ oba niedobory zdarzają się rzadko, suplementację cynku i biotyny rozważa się dopiero po rozpoznaniu, a nie na wszelki wypadek.

Matowa, sucha lub łuszcząca się sierść a jakość diety

Niedobór białka objawia się m.in. matową, nieuporządkowaną sierścią. Gorszą jakość okrywy opisuje się też przy niedoborze kwasu foliowego. U psa o białej sierści niedobór żelaza lub miedzi może nadać jej rdzawy odcień.

Takie objawy nie są jednak specyficzne. Sierść matowieje i wypada również przy chorobach, które z jedzeniem nie mają związku. Przy ocenie pomaga rozróżnienie, kiedy linienie przestaje być normą, a kiedy jest tylko etapem wymiany okrywy.

Przy diecie domowej ryzyko niedoborów rośnie. Merck Veterinary Manual zwraca uwagę, że jadłospis oparty na kilku produktach często nie pokrywa potrzeb psa. Dieta złożona głównie z mięsa albo z mięsa z ryżem może prowadzić do niedoboru wapnia.

Niedobór witaminy A również może dawać u psów zmiany skórne. Witamin rozpuszczalnych w tłuszczach nie dokłada się jednak na własną rękę, bo bardzo duże dawki witaminy E mogą utrudniać wchłanianie pozostałych witamin z tej grupy.

Groźny bywa też nadmiar. Karmienie samą wątrobą może wywołać zatrucie witaminą A. Dlatego braki żywieniowe widoczne na okrywie ocenia się na podstawie całego jadłospisu, a nie jednego składnika.

Domowe jedzenie, suplementy i przysmaki przy chorej skórze

Przy diecie eliminacyjnej problemem bywa wszystko, co pies zjada poza miską: gryzaki ze skóry, smakołyki do podawania tabletek, resztki ze stołu, aromatyzowane suplementy i zabawki o smaku mięsa. Każdy taki dodatek może zafałszować wynik próby.

Pułapką są też leki. Smakowe tabletki przeciw pchłom i nicieniom sercowym zwykle zawierają białko wołowe, wieprzowe lub sojowe, nawet jeśli etykieta tego nie podaje. Kapsułki bywają zrobione z żelatyny wołowej lub wieprzowej.

Lekarz może wtedy zaproponować preparat bez smaku, w zastrzyku albo do stosowania na skórę. Przy kilku zwierzętach w domu ważne jest osobne karmienie, bo wspólne miski sprzyjają podjadaniu cudzego jedzenia.

Pomaga dziennik objawów. Zapisywanie nasilenia świądu, wpadek dietetycznych i nietypowych zdarzeń ułatwia ocenę częściowej poprawy, którą z dnia na dzień łatwo przeoczyć.

Dieta eliminacyjna może być też przygotowywana w domu, z jednego nowego źródła białka. Przy kilkutygodniowej próbie takie rozwiązanie bywa stosowane, ale przy żywieniu na stałe jadłospis z niewielu produktów grozi niedoborami. Długotrwała dieta domowa wymaga więc zbilansowania przez specjalistę.

Suplementy mineralne podawane bez wskazań mogą zaburzyć równowagę mineralną diety, dlatego dodatki do karmy dermatologicznej uzgadnia się z lekarzem. Przy nagradzaniu psa przydaje się wiedza o tym, jakie przysmaki przy diecie weterynaryjnej nie kolidują z zaleceniami.

W skrócie: problemy skórne często mają kilka przyczyn naraz. Dieta pomaga przy alergii pokarmowej i niedoborach, ale efekt próby żywieniowej ocenia się po tygodniach, nie po dniach. Wynik zależy od ścisłości: jedna karma, żadnych dodatków bez zgody lekarza i równoległe leczenie zakażeń.

Najczęstsze pytania

Czy karma dermatologiczna dla psa usunie świąd?

Karma nie jest lekiem i nie usuwa każdej przyczyny świądu. Pomaga przede wszystkim przy alergii pokarmowej i niedoborach żywieniowych. Gdy świąd wynika z atopii, pcheł lub zakażenia, dieta może być tylko jednym z elementów postępowania ustalonego przez lekarza weterynarii.

Po jakim czasie widać efekt zmiany karmy u psa z alergią?

Ocena wymaga kilku tygodni ścisłego żywienia. U części psów poprawa ujawnia się dopiero po około 10 tygodniach, a po powrocie do starego jedzenia objawy mogą wrócić z opóźnieniem sięgającym dwóch tygodni. Ocena po kilku dniach nie daje miarodajnej odpowiedzi.

Czy test alergiczny z krwi pokaże, na co pies jest uczulony?

W alergii pokarmowej testy z krwi, śliny i sierści nie dają wiarygodnej odpowiedzi. Ujemny wynik nie oznacza, że pies toleruje dany pokarm. Lekarz może potraktować wynik pomocniczo przy doborze diety, ale rozpoznanie opiera się na próbie żywieniowej.

Czy psu z chorą skórą można podawać olej rybi bez konsultacji?

Lepiej tego nie robić. Olej to dodatkowy tłuszcz i kalorie, a u części psów powoduje wymioty lub biegunkę. Karmy na skórę zwykle zawierają już więcej EPA i DHA, więc to lekarz ocenia, czy dodatkowa porcja jest potrzebna i w jakiej ilości.

Czy domowa dieta to dobre rozwiązanie dla psa z problemami skórnymi?

Może, ale wymaga starannego zbilansowania. Jadłospis z kilku produktów często nie pokrywa potrzeb psa, a braki białka, kwasów tłuszczowych czy minerałów odbijają się na skórze i sierści. Domowa dieta eliminacyjna również wymaga uzgodnienia z lekarzem weterynarii.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny. Dietę psa przy chorobie zawsze warto ustalić z lekarzem weterynarii, który zna wyniki badań zwierzęcia.

Wszystkie artykuły w temacie: skóra i sierść