Dlaczego lekarz pyta o dietę, gdy sierść traci połysk?
Światowe Stowarzyszenie Lekarzy Weterynarii Małych Zwierząt (WSAVA) zaleca wstępną ocenę żywienia u każdego pacjenta. Na liście czynników ryzyka problemów żywieniowych znajduje się m.in. słaba kondycja skóry lub sierści.
Gdy taki czynnik się pojawi, wytyczne przewidują rozszerzoną ocenę: szczegółowy wywiad o diecie, sposób karmienia, warunki, w jakich żyje pies, oraz w razie potrzeby dodatkowe badania. Znaczenie rośnie wraz z liczbą i nasileniem czynników ryzyka.
Wytyczne wskazują też okresy, w których żywienie wymaga baczniejszej obserwacji, nawet u zdrowego psa: ciążę, laktację, wiek poniżej roku lub powyżej 7 lat, bardzo niską albo wysoką aktywność oraz kilka zwierząt w jednym domu.
Według WSAVA zmiany skóry związane z żywieniem to m.in. sucha sierść, która łatwo daje się wyrwać, oraz cienka, sucha lub łuszcząca się skóra. Matowienie okrywy wpisuje się w ten obraz, ale samo nie przesądza o przyczynie.
Przy ocenie pomaga obserwacja, czy sierść tylko traci połysk, czy również wypada ponad normę, bo sezonowe i nadmierne linienie mają inne przyczyny niż niedobory w misce.
Matowa sierść u psa - jakich składników może brakować?
Merck Veterinary Manual łączy z wyglądem okrywy kilka niedoborów. Każdy z nich jest rzadki u psa jedzącego pełnoporcjową, zbilansowaną karmę.
| Składnik | Jak wygląda okrywa przy niedoborze |
|---|---|
| Białko | Matowa, nieuporządkowana sierść |
| Niezbędne kwasy tłuszczowe | Sucha, łuszcząca się sierść bez połysku |
| Kwas foliowy | Gorsza jakość sierści |
| Cynk | Utrata barwnika sierści, a także opóźniony wzrost |
| Żelazo lub miedź | Rdzawy odcień białej sierści |
| Witamina A | Zmiany skórne |
Kwas linolowy z grupy omega-6 jest dla psów niezbędny, a kwasy omega-3 dopisano do listy niezbędnych w okresie wzrostu i rozrodu. Mimo to niedobory niezbędnych kwasów tłuszczowych są u psów na pełnoporcjowej, właściwie zakonserwowanej karmie wyjątkowo rzadkie.
Groźny bywa też nadmiar. Merck Veterinary Manual opisuje np. zatrucie witaminą A u psów karmionych wyłącznie wątrobą, a bardzo duże dawki witaminy E mogą utrudniać wchłanianie pozostałych witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.
Domowe jedzenie, przysmaki i inne ryzykowne nawyki
WSAVA wymienia wśród czynników ryzyka niekonwencjonalną dietę, np. surową, domową lub wegetariańską. Na liście są też przysmaki, smakołyki i jedzenie ze stołu, jeśli dostarczają ponad 10 procent dziennej puli kalorii.
Merck Veterinary Manual dodaje, że problemy żywieniowe najczęściej dotyczą psów na niezbilansowanych dietach domowych. Jadłospis złożony z kilku produktów często nie pokrywa potrzeb psa. Przy karmieniu surowym mięsem WSAVA zaleca ponadto ocenić ryzyko związane z drobnoustrojami chorobotwórczymi.
Wytyczne WSAVA zalecają, by dietę domową ocenił lub ułożył lekarz weterynarii specjalizujący się w żywieniu zwierząt albo osoba o równoważnych kwalifikacjach.
Przysmaki łatwo przeoczyć. Jeśli zajmują dużą część dziennej porcji, pies je mniej pełnowartościowej karmy, a dieta jako całość przestaje być zbilansowana. WSAVA zaleca uwzględniać przy ocenie także jedzenie używane do podawania leków, suplementy i gryzaki, np. ze skóry.
Przy psie na karmie weterynaryjnej pomaga wiedza o tym, jaki udział przysmaków w dziennej porcji nie zaburza zaleceń.
Warto też regularnie oceniać sylwetkę. WSAVA traktuje wynik poniżej 4 lub powyżej 5 w 9-stopniowej skali kondycji ciała jako kolejny czynnik ryzyka, a ocena kondycji ciała w skali BCS jest prosta do nauczenia.
Kiedy matowa sierść nie jest sprawą diety?
Przykładem choroby, która daje podobny obraz, jest niedoczynność tarczycy. Wczesnymi zmianami skórnymi są w niej suchość sierści, nadmierne linienie i wolne odrastanie włosów.
Z czasem u około dwóch trzecich chorych psów sierść przerzedza się bez świądu, zwykle symetrycznie: na bokach i spodzie tułowia, z tyłu ud, na ogonie, szyi i grzbiecie nosa. Taki rozkład zmian wskazuje, że problem nie ogranicza się do jakości okrywy.
Spowolnienie przemiany materii daje też objawy ogólne: otępienie, ospałość, niechęć do wysiłku i tycie bez zwiększonego apetytu. Choroba występuje najczęściej u psów w wieku 4-10 lat, zwykle średnich i dużych ras.
Rozpoznanie wymaga badań. Merck Veterinary Manual zaznacza, że niedoczynność tarczycy należy prawdopodobnie do najczęściej rozpoznawanych na wyrost chorób psów, więc sam wygląd sierści nie wystarcza do postawienia diagnozy.
Kiedy do weterynarza: gdy matowieniu sierści towarzyszą tycie bez zwiększonego apetytu, ospałość lub niechęć do ruchu, gdy sierść wypada symetrycznie albo bardzo wolno odrasta, a także gdy pojawiają się łyse miejsca, świąd lub zmiany na skórze.
Co zrobić przed dodaniem suplementu na sierść?
Preparaty z kwasami tłuszczowymi często zaleca się psom z suchą skórą i okrywą bez połysku. Merck Veterinary Manual podkreśla jednak, że wcześniej trzeba zawsze ocenić, czy za objawami nie stoi choroba metaboliczna.
Minerałów nie dodaje się do diety bez wskazań, bo łatwo w ten sposób zaburzyć równowagę mineralną. Sensowna kolejność wygląda zwykle tak:
- ocena masy, kondycji ciała i diety przez lekarza, łącznie z przysmakami;
- wykluczenie chorób, w tym hormonalnych;
- korekta jadłospisu, jeśli okazuje się niepełnowartościowy;
- dopiero potem ewentualny suplement dobrany przez lekarza.
Efekt zmiany żywienia na okrywie nie jest natychmiastowy, bo poprawę widać przede wszystkim na nowo wyrastających włosach. Wizyta kontrolna pozwala ocenić, czy kierunek zmian jest właściwy.
Jeśli potrzebna jest nowa karma, sposób przejścia ustala się indywidualnie. Wytyczne WSAVA zaznaczają, że zalecenia w tej sprawie się różnią i żadna metoda nie ma wyraźnie udowodnionej przewagi.
W skrócie: przy matowej sierści lekarz ocenia dietę, przysmaki i kondycję ciała, a równolegle wyklucza choroby, np. niedoczynność tarczycy. Niedobory przy pełnoporcjowej karmie są rzadkie, a suplementy dodaje się dopiero po takiej ocenie.
