Co oznacza ciągłe lizanie i obgryzanie łap?
Łapy należą do miejsc, które przy alergiach swędzą szczególnie często. W alergii pokarmowej świąd obejmuje zwykle łapy, małżowiny uszne i brzuch. W atopii psy liżą i gryzą stopy, ocierają pysk i drapią się za łokciami.
Lizanie nie jest więc rozpoznaniem, tylko sygnałem, że skóra łap jest podrażniona. Przy alergiach często dołączają zakażenia bakteryjne i drożdżakowe, które same nasilają świąd. Powstaje błędne koło: im bardziej łapa swędzi, tym intensywniej pies ją liże.
Świąd przy alergii pokarmowej może dotyczyć jednego miejsca, kilku okolic albo całego ciała. Merck Veterinary Manual zaznacza, że bywa tak silny jak przy świerzbie, więc intensywne obgryzanie łap nie przesądza jeszcze o rodzaju choroby.
Ten sam obraz daje kilka chorób, dlatego punktem wyjścia jest poznanie różnic między alergią pokarmową a atopią oraz wykluczenie przyczyn, które z dietą nie mają nic wspólnego.
Przyczyny, które nie mają związku z miską
Zapalenie skóry łap ma wiele możliwych źródeł. Przegląd opublikowany w Canadian Veterinary Journal wymienia wśród częstszych przyczyn atopowe zapalenie skóry, nużycę i urazy łap. Pełna lista jest znacznie dłuższa.
| Grupa przyczyn | Przykłady |
|---|---|
| Alergie | Atopowe zapalenie skóry, reakcja na pokarm, alergia kontaktowa |
| Pasożyty | Nużeniec (Demodex), tęgoryjce |
| Zakażenia | Bakterie, grzyby, w tym dermatofity |
| Ciała obce | Kłoski i ości traw, drzazgi, ostre przedmioty, wrośnięte włosy |
| Choroby hormonalne | Niedoczynność tarczycy, nadczynność kory nadnerczy |
| Układ ruchu i budowa ciała | Choroba zwyrodnieniowa stawów, uszkodzenie więzadła krzyżowego, wady kończyn zmieniające obciążenie łapy |
Przyczyny często się nakładają. Alergia wywołuje świąd, lizanie uszkadza skórę, a zakażenie podtrzymuje stan zapalny nawet wtedy, gdy alergia jest już opanowana. Dlatego zakażenie leczy się równolegle z szukaniem przyczyny pierwotnej.
Przy przewlekłym zapaleniu między palcami mogą tworzyć się guzki, torbiele i ropne zmiany mieszków włosowych. W opisach przypadków nazywa się je różnie. Wspólne jest to, że wymagają badania, bo sama zmiana diety ich nie usunie.
Przy atopii nie istnieje jeden test, który by ją potwierdzał. Riney Canine Health Center przy Cornell University opisuje rozpoznanie jako wynik obserwacji, badania i wykluczenia innych chorób, w tym pcheł, innych pasożytów oraz bakteryjnych i grzybiczych zakażeń skóry i uszu.
Kiedy pies wygryza łapy z powodu karmy?
Na alergię pokarmową wskazuje przede wszystkim świąd całoroczny. Atopia często ma komponentę sezonową - według Cornell University dotyczy to 40-75 procent przypadków, choć z czasem świąd może stać się stały.
Lekarz częściej bierze pod uwagę karmę, gdy:
- łapy swędzą także zimą, bez wyraźnych przerw;
- oprócz łap pies drapie uszy, wylizuje brzuch lub okolicę odbytu;
- nawracają zapalenia ucha zewnętrznego i zakażenia skóry gronkowcami lub drożdżakami;
- świąd utrzymuje się mimo skutecznego zwalczania pcheł i leczenia atopii.
Wiek nie wyklucza żadnej z przyczyn. Objawy alergii pokarmowej opisywano u psów od wieku poniżej 6 miesięcy do 13 lat, choć zwykle pojawiają się u młodych dorosłych zwierząt.
Brak świądu nie wyklucza tła pokarmowego. Według Merck Veterinary Manual zakażenia wtórne mogą rozwijać się nawet u psów z alergią pokarmową, które się nie drapią.
Kiedy do weterynarza: gdy pies kuleje, jedna łapa jest obrzęknięta lub gorąca, między palcami pojawia się guzek, ranka lub sączenie albo skóra krwawi od lizania. Takie objawy mogą oznaczać ciało obce, zakażenie lub uraz i wymagają badania, a nie zmiany karmy.
Jak potwierdza się udział karmy - próba żywieniowa w praktyce
Związek łap z jedzeniem potwierdza wyłącznie dieta eliminacyjna z próbą prowokacji. Testy z krwi, śliny czy sierści nie dają wiarygodnych wyników, więc nie zastępują próby. Do wychwycenia 95 procent psów z alergią pokarmową może być potrzebne 10 tygodni ścisłego żywienia.
Najtrudniejsze w próbie są dodatki. Merck Veterinary Manual wymienia wśród rzeczy do wyeliminowania gryzaki ze skóry, smakołyki do ukrywania tabletek, jedzenie ze stołu, aromatyzowane suplementy i zabawki o smaku mięsa.
Białko zwierzęce mogą zawierać także smakowe tabletki przeciw pchłom oraz kapsułki z żelatyny wołowej lub wieprzowej. Lekarz może zamienić je na preparat bez smaku, w zastrzyku lub do stosowania na skórę.
Nagradzanie psa w czasie próby nie musi zniknąć, ale jego zasady ustala się z lekarzem. Pomaga wiedza o tym, jak wygląda nagradzanie psa w czasie diety weterynaryjnej.
Warto prowadzić dziennik: codziennie zapisywać nasilenie lizania, wygląd skóry między palcami i każde odstępstwo od diety. Zapiski pomagają wychwycić częściową poprawę, którą łatwo przeoczyć z dnia na dzień.
W domu z kilkoma zwierzętami każde z nich karmi się osobno. Wspólne miski z jedzeniem i wodą sprzyjają podjadaniu, a jedna zjedzona porcja cudzej karmy może zaburzyć ocenę całej próby.
Po poprawie następuje powrót do poprzedniego jedzenia. Jeśli łapy znów zaczynają swędzieć, co może nastąpić dopiero po 10-14 dniach, udział karmy jest potwierdzony.
Czego unikać przy zmianie karmy u psa z chorymi łapami?
- Zmiany karmy co kilka tygodni na kolejną „hipoalergiczną”. Pies nie je żadnej wystarczająco długo, a objawy falują, gdy dieta nie jest stała.
- Karmy z mięsem gatunku pokrewnego temu, które pies już jadł. Merck Veterinary Manual radzi unikać gatunków podobnych do wcześniej podawanych.
- Przerywania leczenia zakażenia w nadziei, że wystarczy sama dieta.
- Rezygnacji z leków przeciwświądowych, gdy pies bardzo cierpi. Lekarz może je zalecić także w czasie próby żywieniowej.
- Oceny wyniku po kilku dniach, zamiast po pełnej próbie.
- Podawania „tylko odrobiny” poprzedniej karmy czy smakołyku w czasie próby.
W skrócie: wygryzanie łap to objaw, a nie rozpoznanie. Karma bywa przyczyną przy alergii pokarmowej, ale lekarz najpierw wyklucza pasożyty, zakażenia, ciała obce i problemy ortopedyczne. Udział diety potwierdza tylko kilkutygodniowa próba zakończona prowokacją.
