Skąd bierze się łuszczenie skóry u psa?
Widoczny łupież to złuszczające się komórki naskórka. Nadmierne łuszczenie, czasem z przetłuszczaniem skóry i sierści, opisuje się w weterynarii jako łojotok. Merck Veterinary Manual definiuje go jako zaburzenie odnowy zewnętrznej warstwy skóry i mieszków włosowych.
Łuszczenie może być suche, z drobnymi, sypiącymi się płatkami, albo połączone z tłustą, nieprzyjemnie pachnącą sierścią. Obie postacie są objawem, a nie samodzielną chorobą, i obie wymagają ustalenia przyczyny.
Rozróżnia się dwie postacie. Łojotok pierwotny jest dziedziczny, zaczyna się zwykle przed ukończeniem 18-24 miesięcy i trwa całe życie. Rozpoznaje się go dopiero po wykluczeniu innych przyczyn. U większości psów występuje postać wtórna, będąca objawem innej choroby.
Wśród ras, u których łojotok opisuje się częściej, wymienia się m.in. cocker spaniele amerykańskie, springer spaniele angielskie, basset houndy, west highland white teriery, jamniki, labradory, golden retrievery i owczarki niemieckie.
Łojotokowi może towarzyszyć utrata sierści, dlatego przy ocenie skóry pomaga znajomość granicy między normalną wymianą sierści a wypadaniem, które wymaga leczenia.
Jakie braki w diecie dają suchą, łuszczącą się skórę?
Merck Veterinary Manual łączy kilka niedoborów ze zmianami skóry i sierści. Wszystkie są rzadkie u psów jedzących pełnoporcjową, zbilansowaną karmę i pojawiają się głównie przy niezbilansowanym jedzeniu przygotowywanym w domu.
| Składnik | Objawy niedoboru na skórze i sierści | Kiedy grozi niedobór |
|---|---|---|
| Niezbędne kwasy tłuszczowe | Sucha, łuszcząca się sierść bez połysku | Przy właściwie zakonserwowanej, pełnoporcjowej karmie wyjątkowo rzadko |
| Biotyna | Zapalenie skóry, a także słaby wzrost i osowiałość | Karmienie surowym białkiem jaja, doustne antybiotyki niszczące bakterie jelitowe |
| Białko | Matowa, nieuporządkowana sierść | Jadłospis z niewielu produktów, źle zbilansowany |
| Witamina A | Zmiany skórne | Rzadko; groźny bywa też nadmiar, np. przy karmieniu samą wątrobą |
Wśród niezbędnych kwasów tłuszczowych szczególne znaczenie dla psów ma kwas linolowy z grupy omega-6. Pies potrzebuje go w diecie, bo nie może go wytworzyć samodzielnie, a jego brak wpływa na stan skóry.
Niedobór biotyny jest u psów bardzo rzadki. Gdy jednak wystąpi, obok zapalenia skóry może dawać także zaburzenia neurologiczne, co odróżnia go od zwykłego, kosmetycznego problemu z sierścią.
Merck Veterinary Manual opisuje problemy żywieniowe u psów karmionych niemal wyłącznie mięsem, wątrobą, rybami lub drobiem. Zwraca też uwagę, że zarówno domowe diety, jak i karmy z niewielkiej liczby składników często są niepełnowartościowe.
Łupież u psa bez związku z dietą - najczęstsze przyczyny
Najczęstszymi przyczynami wtórnego łojotoku są choroby hormonalne i alergie. Pomaga wiek: gdy łuszczenie zaczyna się przed 5. rokiem życia, bardziej prawdopodobna jest alergia, a u psów w średnim i starszym wieku - zaburzenie hormonalne.
Zmieniona skóra sprzyja zakażeniom bakteryjnym i drożdżakowym. Pojawiają się wtedy krosty, strupy, nieprzyjemny zapach, a przy przewlekłym podrażnieniu skóra ciemnieje i grubieje.
Po opanowaniu zakażeń może ujawnić się choroba, która wcześniej była przez nie maskowana. Dlatego lekarz zaleca wizyty kontrolne także wtedy, gdy skóra wygląda już lepiej.
Wędrujący łupież
Osobną przyczyną są roztocza Cheyletiella yasguri, wywołujące tzw. wędrujący łupież. Typowe jest łuszczenie skóry i obecność pasożytów wzdłuż grzbietu. Świąd bywa silny, choć część zwierząt w ogóle się nie drapie.
Choroba jest bardzo zaraźliwa, zwłaszcza w hodowlach i domach z kilkoma zwierzętami. Roztocza mogą przechodzić także na ludzi, a zwierzę bez objawów bywa nosicielem. Leczenie obejmuje preparat przeciwpasożytniczy oraz oczyszczenie otoczenia, w tym legowisk i dywanów.
Kiedy do weterynarza: gdy łupież pojawia się nagle, towarzyszy mu świąd, przetłuszczanie, zapach, krosty lub łyse miejsca, gdy swędzące zmiany pojawiają się też u domowników albo gdy pies więcej pije, częściej oddaje mocz lub staje się ospały.
Czy suplement kwasów tłuszczowych pomoże na łupież?
Bywa pomocny, ale nie jako pierwszy krok. Suplementy kwasów tłuszczowych są często zalecane psom z suchą, łuszczącą się skórą i matową sierścią. Merck Veterinary Manual zaznacza jednak, że najpierw zawsze należy ocenić choroby metaboliczne leżące u podłoża problemu.
W leczeniu łojotoku podstawą jest usunięcie przyczyny i zakażeń wtórnych. Lekarz może zalecić szampony lecznicze, które zmniejszają ilość bakterii i drożdżaków, łuszczenie, przetłuszczanie i świąd.
Po kąpieli przydają się emolienty ograniczające utratę wilgoci przez skórę, w tym oleje, np. kokosowy lub kukurydziany. Ludzkich szamponów nie stosuje się u psa bez zgody lekarza.
W pierwszych 14 dniach stosowania szamponu leczniczego łuszczenie może się przejściowo nasilić, co nie musi oznaczać, że leczenie nie działa.
Jeśli lekarz uzna, że dieta wymaga korekty, warto omówić z nim całe żywienie, a nie tylko sam suplement. Przydaje się lista spraw do poruszenia w rozmowie z lekarzem o żywieniu.
Co przekazać lekarzowi przy wizycie z powodu łupieżu?
Przy łojotoku lekarz pyta o sprawy pozornie niezwiązane ze skórą, bo pomagają ustalić przyczynę wtórną. Warto przygotować informacje o:
- dokładnym składzie diety, w tym przysmakach, resztkach ze stołu i suplementach;
- ostatnich zmianach karmy i reakcji skóry na te zmiany;
- ilości wypijanej wody i oddawanego moczu;
- cieczkach u niewykastrowanej suki;
- porze roku, w której objawy się nasilają;
- lekach podawanych w ostatnim czasie;
- otoczeniu psa i innych zwierzętach w domu.
Badanie może obejmować zeskrobiny skóry, posiewy w kierunku grzybów i bakterii, wyczesywanie w poszukiwaniu pcheł, wycinek skóry oraz badania krwi i moczu.
Pomocne są też notatki prowadzone przed wizytą: kiedy łupież się nasila, co pies wtedy jadł, czy był kąpany i czym. Dzięki nim łatwiej odróżnić wpływ diety od zmian sezonowych czy pielęgnacyjnych.
W skrócie: łupież to objaw, nie choroba. Przy pełnoporcjowej karmie braki żywieniowe rzadko są jego przyczyną. Najpierw wyklucza się alergie, choroby hormonalne, pasożyty i zakażenia, a dopiero potem koryguje dietę lub dodaje kwasy tłuszczowe.
