Żołądek i jelita · 7 min czytania

Zapalenie trzustki u psa - dieta niskotłuszczowa w praktyce

Gdy rozpoznano zapalenie trzustki u psa, dieta opiera się na karmie niskotłuszczowej, zawierającej mniej niż 20 g tłuszczu na 1000 kcal, i na niskotłuszczowych przysmakach. Po pojedynczym epizodzie część psów wraca później do zwykłej karmy, a przy nawrotach dieta niskotłuszczowa zostaje zwykle na stałe.

Ilustracja: Zapalenie trzustki u psa - dieta niskotłuszczowa w praktyce

Treść przygotowana przy wsparciu sztucznej inteligencji (AI).

Dlaczego przy chorobie trzustki tak dużo zależy od jedzenia?

Zapalenie trzustki to najczęstsza choroba zewnątrzwydzielniczej części tego narządu u psów. Może mieć przebieg łagodny lub ciężki, krótkotrwały albo długotrwały. Dieta ma znaczenie na każdym etapie: jako czynnik ryzyka, element leczenia i sposób zapobiegania nawrotom.

Za częsty czynnik ryzyka u psów uważa się zjadanie odpadków, dużych ilości resztek ze stołu i innego nieodpowiedniego jedzenia. Część psów źle znosi diety bogate w tłuszcz. Choroba wiąże się też z wysokim poziomem tłuszczów we krwi, zwłaszcza trójglicerydów.

Ogólne zasady żywienia przy kłopotach z przewodem pokarmowym opisuje artykuł o ogólnych zasadach diety jelitowej.

Częściej chorują niektóre rasy: sznaucery miniaturowe, yorkshire teriery, cocker spaniele, jamniki, pudle i psy zaprzęgowe. Sznaucery miniaturowe są wyraźnie nadreprezentowane, prawdopodobnie z przyczyn genetycznych. U angielskich cocker spanieli opisuje się odrębną, autoimmunologiczną postać przewlekłego zapalenia trzustki.

Inne czynniki ryzyka to m.in. ciężkie urazy, zabiegi chirurgiczne, niektóre leki, nadczynność kory nadnerczy i nadwaga.

Karmienie w czasie ostrego rzutu choroby

Ciężkie zapalenie trzustki objawia się brakiem apetytu, wymiotami, osłabieniem, bólem brzucha, odwodnieniem i biegunką. Łagodne może przebiegać bez wyraźnych objawów albo z gorszym apetytem, apatią i biegunką.

Na podejrzenie naprowadza często połączenie wymiotów i bólu brzucha z niedawnym zjedzeniem czegoś nieodpowiedniego. Rozpoznanie potwierdza się badaniami krwi, zdjęciem RTG lub USG jamy brzusznej, a czasem biopsją trzustki.

Kiedy do weterynarza: wymioty, ból brzucha, osłabienie, odmowa jedzenia lub objawy odwodnienia wymagają szybkiej wizyty, zwłaszcza gdy pojawiły się po zjedzeniu tłustego jedzenia albo resztek ze stołu. Ciężkie zapalenie trzustki leczy się w lecznicy, m.in. płynami podawanymi dożylnie.

W ciężkim rzucie podstawą leczenia są płyny, leki przeciwbólowe oraz leki ograniczające nudności i wymioty. Dieta dochodzi do tego leczenia jako jego część, a nie zamiennik.

Głodzenie nie jest standardem. Wstrzymanie karmienia przez usta stosuje się tylko wtedy, gdy pies wymiotuje w sposób, którego nie udaje się opanować mimo leków. Żywienie przez przewód pokarmowy uznaje się za korzystniejsze od żywienia dożylnego.

O tym, kiedy i czym karmić psa w lecznicy, decyduje lekarz. U psów karma podawana w tym okresie powinna zawierać mniej niż 20 g tłuszczu na 1000 kcal.

Po powrocie z lecznicy pies je karmę zaleconą przy wypisie, w ilości i porach ustalonych przez lekarza. Dokładanie innych produktów, nawet na zachętę do jedzenia, nie jest w tym okresie dobrym pomysłem.

Zapalenie trzustki u psa - dieta niskotłuszczowa w liczbach

U psów z łagodną postacią choroby zwykle zmienia się karmę na niskotłuszczową i wprowadza niskotłuszczowe przysmaki. Według podręcznika Merck Veterinary Manual dieta zawierająca poniżej 20 g tłuszczu na 1000 kcal jest warunkiem powodzenia leczenia.

Psy z łagodną postacią choroby ocenia się też pod kątem czynników ryzyka i chorób towarzyszących: wysokiego poziomu trójglicerydów, podwyższonego wapnia we krwi czy przyjmowanych leków. Od tych wyników zależy, jak długo i jak ściśle trzeba ograniczać tłuszcz.

Ta sama wartość w przeliczeniu na 100 kcal to mniej niż 2 g tłuszczu. Odnosi się ona do energii, a nie do masy karmy.

Sam procent tłuszczu z opakowania nie wystarcza do oceny, bo karmy różnią się kalorycznością i zawartością wody. Sposób przeliczenia opisuje tekst o przeliczaniu tłuszczu na 1000 kcal.

SytuacjaZalecenia żywieniowe w źródłach
Ciężki rzut, wymioty niedające się opanowaćCzasowe wstrzymanie karmienia przez usta, decyzja lekarza w lecznicy
Ciężki rzut po opanowaniu wymiotówŻywienie przez przewód pokarmowy, karma poniżej 20 g tłuszczu na 1000 kcal
Łagodne zapalenieKarma niskotłuszczowa i niskotłuszczowe przysmaki
Zdrowienie po epizodzie wywołanym tłustym jedzeniem, przy prawidłowych tłuszczach we krwiKarma niskotłuszczowa, zwykle weterynaryjna, później możliwy powrót do zwykłej karmy
Nawracające epizodyDalsza diagnostyka i długotrwała dieta niskotłuszczowa
NadwagaRedukcja masy ciała, która może zmniejszać ryzyko

Karmy kupowane w zwykłych sklepach zoologicznych lub spożywczych mogą zawierać zbyt dużo tłuszczu, dlatego część psów potrzebuje weterynaryjnych karm niskotłuszczowych. Nieliczne wymagają diety domowej o możliwie najniższej zawartości tłuszczu, ale to rzadkość.

Dieta niskotłuszczowa na co dzień

Nawet dobrze dobrana karma nie zadziała, jeśli obok niej trafiają do miski tłuste dodatki. W domu pomagają proste zasady:

  • jedna zalecona karma, bez dosypywania innych karm i mieszanek,
  • porcje odmierzane wagą kuchenną, a nie na oko,
  • przysmaki wliczane do dziennej porcji i wybierane spośród niskotłuszczowych,
  • każda zmiana karmy lub dodatku dopiero po rozmowie z lekarzem.

Czy po wyleczeniu pies wraca do dawnej karmy?

Zależy to od przyczyny i przebiegu choroby. Gdy pies ma prawidłowy poziom tłuszczów we krwi, a zapalenie wywołało zjedzenie czegoś nieodpowiedniego, dieta niskotłuszczowa obowiązuje w okresie zdrowienia. Po całkowitym wyzdrowieniu taki pies może wrócić do zwykłej karmy.

Inaczej jest przy nawrotach. Kolejne epizody są sygnałem do dalszej diagnostyki i zwykle do długotrwałej diety niskotłuszczowej.

Część psów po prostu źle znosi tłuste jedzenie. Reagują dolegliwościami żołądkowo-jelitowymi, wzrostem tłuszczów we krwi albo zapaleniem trzustki. U takich psów powrót do bogatszej w tłuszcz karmy niesie ryzyko, więc dieta uboższa w tłuszcz zostaje na dłużej.

Osobną grupą są psy z wysokim poziomem trójglicerydów we krwi. Ciężka hipertriglicerydemia, zwykle od 500 mg/dl, jest czynnikiem ryzyka zapalenia trzustki, dlatego takie psy wymagają stałej kontroli i diety ustalonej z lekarzem.

Decyzję o powrocie do dawnego jedzenia podejmuje lekarz. Jeśli powrót jest możliwy, przeprowadza się go stopniowo, a tłuste resztki ze stołu nie wracają do jadłospisu psa.

Przysmaki, resztki ze stołu i dostęp do śmieci

Dla psa po zapaleniu trzustki ryzyko często kryje się w dodatkach: tłustym kąsku ze stołu, wyjadaniu ze śmietnika, jedzeniu ściągniętym z blatu. Taka niedyskrecja pokarmowa jest uważana za jeden z częstych czynników ryzyka u psów.

Dlatego w domu zabezpiecza się kosz na śmieci, nie zostawia jedzenia na blatach i ustala z domownikami, że pies nie dostaje resztek. Zwykłe przysmaki zastępuje się niskotłuszczowymi. Przykłady i dzienne limity opisuje tekst o bezpiecznych nagrodach po zapaleniu trzustki.

O diecie psa powinni wiedzieć także opiekunowie na czas wyjazdu, hotel dla zwierząt i goście. Jeden tłusty poczęstunek od kogoś spoza domu potrafi zniweczyć tygodnie konsekwentnego żywienia.

Masa ciała, cukrzyca i inne choroby towarzyszące

Nadwaga może być czynnikiem ryzyka zapalenia trzustki u psów, a jej redukcja może to ryzyko zmniejszyć. U psa z nadmiarem kilogramów dieta po zapaleniu trzustki powinna więc uwzględniać też odchudzanie, opisane w tekście o planie odchudzania psa.

U psów z długotrwałą, łagodną postacią choroby kontroluje się rozwój niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki i cukrzycy. Obie choroby zmieniają zasady żywienia. Przy cukrzycy opisuje je tekst o żywieniu psa z cukrzycą.

Przy niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki do posiłków dodaje się enzymy trzustkowe według zaleceń lekarza. Większość psów może jeść dotychczasową karmę, a przy słabej odpowiedzi na leczenie pomaga karma wysoko strawna, uboga w błonnik i o umiarkowanej zawartości tłuszczu.

U ponad 80% psów z niewydolnością zewnątrzwydzielniczą trzustki stwierdza się niedobór witaminy B12, który uzupełnia lekarz. Gwałtownych zmian diety u takich psów unika się.

W łagodnych przypadkach zapalenia trzustki rokowanie jest dobre, w ciężkich bywa niepewne. Konsekwentna dieta i kontrole u lekarza pozostają najprostszym sposobem ograniczania ryzyka kolejnych rzutów.

W skrócie: karma poniżej 20 g tłuszczu na 1000 kcal, niskotłuszczowe przysmaki, zero resztek ze stołu i dostępu do śmieci. Głodzenie tylko przy niedających się opanować wymiotach. Po pojedynczym epizodzie możliwy powrót do zwykłej karmy, przy nawrotach dieta niskotłuszczowa na dłużej.

Najczęstsze pytania

Ile tłuszczu może mieć karma dla psa po zapaleniu trzustki?

Podręcznik Merck Veterinary Manual wskazuje dla psów karmę zawierającą mniej niż 20 g tłuszczu na 1000 kcal. Wartość odnosi się do energii, więc porównuje się ją po przeliczeniu danych z etykiety, a ostateczny wybór karmy należy do lekarza.

Czy psa z zapaleniem trzustki trzeba głodzić?

Nie jako zasada. Wstrzymanie jedzenia przez usta stosuje się tylko u psów z wymiotami, których nie udaje się opanować. W pozostałych przypadkach karmienie przez przewód pokarmowy uznaje się za korzystniejsze, a o jego sposobie decyduje lekarz.

Jak długo pies musi być na diecie niskotłuszczowej?

Po jednym epizodzie wywołanym zjedzeniem czegoś tłustego, przy prawidłowych tłuszczach we krwi, dieta obowiązuje w czasie zdrowienia. Przy nawrotach zwykle zostaje na dłużej. Czas ustala lekarz na podstawie badań kontrolnych.

Czy domowa dieta niskotłuszczowa to dobre rozwiązanie?

Dla niewielkiej części psów tak, ale to rzadkość. Dieta domowa o bardzo niskiej zawartości tłuszczu musi pozostać pełnowartościowa, dlatego jej skład ustala lekarz lub specjalista żywienia zwierząt. Większości psów wystarcza weterynaryjna karma niskotłuszczowa.

Które rasy częściej chorują na zapalenie trzustki?

Częściej chorują m.in. sznaucery miniaturowe, yorkshire teriery, cocker spaniele, jamniki i pudle. U ras predysponowanych szczególnie ważne jest unikanie tłustych resztek ze stołu i szybka reakcja na wymioty czy ból brzucha.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny. Dietę psa przy chorobie zawsze warto ustalić z lekarzem weterynarii, który zna wyniki badań zwierzęcia.

Czytaj dalej