Sześć grup składników w preparatach na trawienie dla psa
Preparaty wspierające trawienie rzadko składają się z jednego składnika. Najczęściej łączą kilka grup substancji, z których każda działa inaczej i ma inną siłę dowodów. Zestawienie pomaga rozpoznać je w składzie.
| Grupa składników | Przykłady w składzie | Jak ma działać | Co wiadomo |
|---|---|---|---|
| Probiotyki | Enterococcus faecium i inne szczepy bakterii | Wpływ na mikrobiotę jelit | Dane dotyczą konkretnych szczepów i mieszanek |
| Prebiotyki | Fermentowalne włókna, np. inulina | Pożywka dla korzystnych bakterii | Zwykle łączone z probiotykiem w jednym produkcie |
| Glinki | Kaolin, montmorylonit | Wiązanie wody i toksyn, zagęszczenie kału | Kaolin z pektyną poprawia wygląd kału, ale nie skraca choroby |
| Węgiel aktywny | Węgiel z drewna, torfu, łupin kokosa lub orzechów | Wiązanie toksyn bakteryjnych | Wiąże również leki podane doustnie |
| Błonnik | Babka płesznik, pektyna | Wiązanie wody w jelicie | Efekt zależy od rodzaju włókna |
| Enzymy trawienne | Lipaza, proteaza, amylaza | Rozkład tłuszczu, białka i skrobi | Pomagają przy niewydolności trzustki, u zdrowych psów bez korzyści |
Ta sama nazwa grupy może przy tym oznaczać bardzo różne ilości składnika, dlatego sama lista składników nie wystarcza do oceny produktu.
Żaden z tych składników nie zastępuje diety ustalonej przy chorobie żołądka lub jelit. Preparat może złagodzić objawy, ale nie usuwa ich przyczyny, a ta przy biegunce lub wymiotach bywa bardzo różna.
Glinki i węgiel aktywny - zagęszczają kał, ale nie leczą
Kaolin to glinokrzemian, czyli rodzaj glinki, a pektyna to węglowodan pozyskiwany ze skórki owoców cytrusowych. Ich połączenie jest popularne w weterynaryjnych preparatach wspomagających przy biegunce. Ma działać osłonowo i wiązać toksyny bakteryjne w przewodzie pokarmowym.
Podręcznik weterynaryjny Merck ocenia je jednak krytycznie. Badania kliniczne nie wykazały korzyści z podawania kaolinu z pektyną. Preparat może zmienić konsystencję kału, ale nie zmniejsza utraty wody i elektrolitów ani nie skraca choroby. Kał wygląda lepiej, choć pies traci tyle samo płynów.
Węgiel aktywny wiąże bakteryjne enterotoksyny i endotoksyny, odpowiedzialne za niektóre rodzaje biegunek. Nie wchłania się z przewodu pokarmowego, ale wiąże również wiele leków i innych substancji.
Ta wspólna cecha kaolinu i węgla ma duże znaczenie praktyczne: oba mogą wiązać leki podane doustnie i zmniejszać ich wchłanianie. Jeśli pies przyjmuje leki, odstęp między nimi a preparatem z glinką lub węglem ustala lekarz weterynarii.
Osobną grupą są ludzkie preparaty z bizmutem. Zawierają salicylan, który niemal w całości wchłania się do krwi, i barwią kał na czarno, co utrudnia zauważenie krwawienia z przewodu pokarmowego. Dla zwierząt nie ustalono ich precyzyjnego dawkowania, a zatrucie salicylanami jest możliwe, zwłaszcza u kotów.
Mieszanka probiotyku, prebiotyku i glinek - wyniki badania u psów
Przykładem preparatu wieloskładnikowego jest pasta zbadana w 2019 roku. W badaniu z grupą placebo wzięło udział 148 psów z ostrą biegunką z 14 lecznic w Wielkiej Brytanii i Irlandii. Pasta zawierała szczep Enterococcus faecium, prebiotyk, kaolin z montmorylonitem, babkę płesznik, pektynę i beta-glukan.
Wszystkie psy jadły tę samą lekkostrawną karmę. U psów z pastą biegunka trwała krócej: mediana wyniosła 32 godziny wobec 47 godzin przy placebo.
Dodatkowego leczenia wymagało 3,5 procent psów z pastą i 14,8 procent psów z grupy placebo. Pasta była dobrze tolerowana i przyjmowana w 92 procentach dni podawania.
Wynik ma ograniczenia. Autorzy sami ocenili różnicę około 15 godzin jako wątpliwą klinicznie. Badanie sfinansował producent preparatu, a przy tylu składnikach nie da się ustalić, który z nich zadziałał. Psy miały też biegunki o różnych, nierozpoznanych przyczynach, a większość z nich była rasowa.
Preparaty na trawienie dla psa mają bardzo różne składy, a wynik jednego badania dotyczy tylko testowanej mieszanki. Dlatego preparaty z tej grupy warto porównywać przede wszystkim pod kątem rodzaju i ilości składników czynnych, a nie obietnic na opakowaniu.
Probiotykom, różnicom między szczepami i jakości takich produktów poświęcono osobny tekst o tym, kiedy probiotyk ma uzasadnienie.
Enzymy trawienne - komu naprawdę pomagają?
Enzymy trawienne to białka, które rozkładają składniki pokarmu na mniejsze cząsteczki. U psa najważniejsze są lipaza (tłuszcze), proteaza (białka) i amylaza (skrobia). Wytwarza je trzustka i po posiłku wydziela do jelita.
Suplementacja ma sens przy zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki (EPI), gdy trzustka nie wytwarza dość enzymów. Choroba jest rzadka i najczęściej dotyczy owczarków niemieckich. Pies jest bardzo głodny, a mimo to chudnie i często ma przewlekłą, cuchnącą biegunkę.
Rozpoznanie potwierdza badanie krwi. Psy z EPI zwykle bardzo dobrze reagują na wysokiej jakości enzymy pochodzenia zwierzęcego, dostępne najczęściej za pośrednictwem lekarza weterynarii.
U zdrowego psa dodatkowe enzymy nie mają udowodnionych korzyści. W badaniu z 2017 roku zdrowe psy dostawały enzymy roślinne, zwierzęce albo żadnych, a strawność energii, białka, tłuszczu i węglowodanów była we wszystkich grupach podobna.
Nie potwierdza się też argument, że gotowanie niszczy enzymy z pożywienia, więc psu trzeba je uzupełniać. Naturalne enzymy w żywności mają więcej wspólnego z jej psuciem się niż z trawieniem, a ich utrata nie robi zdrowemu psu różnicy.
Kontrola jakości suplementów jest bardzo różna. Nie ma pewności, że produkt zawiera aktywne enzymy w deklarowanej postaci, a część preparatów może być zanieczyszczona.
Enzymy nie są też obojętne. Opisywano po nich owrzodzenia jamy ustnej, wymioty, biegunkę, a nawet ciężkie reakcje alergiczne. W roślinnych mieszankach często pojawia się celulaza rozkładająca celulozę, choć psy nie mają jej w jelitach i nie wiadomo, czemu miałaby służyć.
Kiedy preparat może opóźnić właściwe leczenie
Preparat wspierający trawienie bywa rozsądnym dodatkiem przy łagodnej, krótkiej biegunce u psa w dobrej formie. Problem pojawia się wtedy, gdy zastępuje diagnostykę. Kaolin z pektyną poprawia wygląd kału, ale nie zatrzymuje utraty płynów, co może uśpić czujność opiekuna.
Ostrożności wymagają szczególnie sytuacje, w których:
- pies przyjmuje leki doustne, które glinka lub węgiel mogą związać;
- objawy wracają po każdej zmianie jedzenia, a wtedy warto przyjrzeć się sposobowi stopniowego przechodzenia na nową karmę;
- pies wymiotuje po posiłkach, a przyczyny opisano w tekście o tym, skąd się biorą wymioty po jedzeniu;
- pies chudnie mimo dobrego apetytu, co może wskazywać na niewydolność trzustki;
- w domowej apteczce jest tylko ludzki preparat przeciwbiegunkowy.
Przy przewlekłych problemach równie ważny jak dodatek jest rodzaj karmy. Oznaczenia karm gastroenterologicznych i innych diet leczniczych wyjaśniono w tekście o tym, co kryje się pod nazwami karm weterynaryjnych.
Kiedy do weterynarza: gdy wymiotom lub biegunce towarzyszą krew, czarny kał, apatia, gorączka, ból brzucha albo odwodnienie, gdy objawy trwają ponad 48 godzin oraz gdy pies chudnie. W takich sytuacjach preparat nie zastąpi badania.
Preparaty na trawienie dla psa - jak czytać skład
Kilka pytań pozwala szybko ocenić, czym jest dany produkt:
- Jakie grupy składników zawiera i w jakiej ilości?
- Czy przy probiotyku podano pełną nazwę szczepu i liczbę żywych drobnoustrojów?
- Czy preparat zawiera glinkę lub węgiel, które wymagają odstępu od leków?
- Czy w składzie są enzymy, choć pies nie ma rozpoznanej niewydolności trzustki?
- Czy produkt przeznaczony dla ludzi nie zawiera salicylanów?
- Czy producent podaje ilość każdego składnika, a nie tylko ich listę?
Brak odpowiedzi na którekolwiek z tych pytań to dobry powód, by przed podaniem preparatu pokazać jego skład lekarzowi. Dotyczy to zwłaszcza psów przewlekle chorych i przyjmujących leki.
W skrócie: preparaty na trawienie to zwykle mieszanki. Glinki i węgiel zagęszczają kał i mogą wiązać leki, enzymy pomagają przy niewydolności trzustki, a pasta z probiotykiem w badaniu skróciła biegunkę o kilkanaście godzin. Żaden preparat nie zastępuje diagnozy i diety.
