Żołądek i jelita · 7 min czytania

Preparaty wspierające trawienie u psa - rodzaje i skład

Preparaty na trawienie dla psa to najczęściej mieszanki probiotyków, prebiotyków, błonnika i glinek, rzadziej enzymy trawienne. Każdy składnik działa inaczej i ma inną siłę dowodów: glinki zagęszczają kał, enzymy pomagają przy niewydolności trzustki, a badana mieszanka z probiotykiem skróciła biegunkę o kilkanaście godzin. Przy biegunce i wymiotach najpierw liczy się diagnoza.

Ilustracja: Preparaty wspierające trawienie u psa - rodzaje i skład

Treść przygotowana przy wsparciu sztucznej inteligencji (AI).

Sześć grup składników w preparatach na trawienie dla psa

Preparaty wspierające trawienie rzadko składają się z jednego składnika. Najczęściej łączą kilka grup substancji, z których każda działa inaczej i ma inną siłę dowodów. Zestawienie pomaga rozpoznać je w składzie.

Grupa składnikówPrzykłady w składzieJak ma działaćCo wiadomo
ProbiotykiEnterococcus faecium i inne szczepy bakteriiWpływ na mikrobiotę jelitDane dotyczą konkretnych szczepów i mieszanek
PrebiotykiFermentowalne włókna, np. inulinaPożywka dla korzystnych bakteriiZwykle łączone z probiotykiem w jednym produkcie
GlinkiKaolin, montmorylonitWiązanie wody i toksyn, zagęszczenie kałuKaolin z pektyną poprawia wygląd kału, ale nie skraca choroby
Węgiel aktywnyWęgiel z drewna, torfu, łupin kokosa lub orzechówWiązanie toksyn bakteryjnychWiąże również leki podane doustnie
BłonnikBabka płesznik, pektynaWiązanie wody w jelicieEfekt zależy od rodzaju włókna
Enzymy trawienneLipaza, proteaza, amylazaRozkład tłuszczu, białka i skrobiPomagają przy niewydolności trzustki, u zdrowych psów bez korzyści

Ta sama nazwa grupy może przy tym oznaczać bardzo różne ilości składnika, dlatego sama lista składników nie wystarcza do oceny produktu.

Żaden z tych składników nie zastępuje diety ustalonej przy chorobie żołądka lub jelit. Preparat może złagodzić objawy, ale nie usuwa ich przyczyny, a ta przy biegunce lub wymiotach bywa bardzo różna.

Glinki i węgiel aktywny - zagęszczają kał, ale nie leczą

Kaolin to glinokrzemian, czyli rodzaj glinki, a pektyna to węglowodan pozyskiwany ze skórki owoców cytrusowych. Ich połączenie jest popularne w weterynaryjnych preparatach wspomagających przy biegunce. Ma działać osłonowo i wiązać toksyny bakteryjne w przewodzie pokarmowym.

Podręcznik weterynaryjny Merck ocenia je jednak krytycznie. Badania kliniczne nie wykazały korzyści z podawania kaolinu z pektyną. Preparat może zmienić konsystencję kału, ale nie zmniejsza utraty wody i elektrolitów ani nie skraca choroby. Kał wygląda lepiej, choć pies traci tyle samo płynów.

Węgiel aktywny wiąże bakteryjne enterotoksyny i endotoksyny, odpowiedzialne za niektóre rodzaje biegunek. Nie wchłania się z przewodu pokarmowego, ale wiąże również wiele leków i innych substancji.

Ta wspólna cecha kaolinu i węgla ma duże znaczenie praktyczne: oba mogą wiązać leki podane doustnie i zmniejszać ich wchłanianie. Jeśli pies przyjmuje leki, odstęp między nimi a preparatem z glinką lub węglem ustala lekarz weterynarii.

Osobną grupą są ludzkie preparaty z bizmutem. Zawierają salicylan, który niemal w całości wchłania się do krwi, i barwią kał na czarno, co utrudnia zauważenie krwawienia z przewodu pokarmowego. Dla zwierząt nie ustalono ich precyzyjnego dawkowania, a zatrucie salicylanami jest możliwe, zwłaszcza u kotów.

Mieszanka probiotyku, prebiotyku i glinek - wyniki badania u psów

Przykładem preparatu wieloskładnikowego jest pasta zbadana w 2019 roku. W badaniu z grupą placebo wzięło udział 148 psów z ostrą biegunką z 14 lecznic w Wielkiej Brytanii i Irlandii. Pasta zawierała szczep Enterococcus faecium, prebiotyk, kaolin z montmorylonitem, babkę płesznik, pektynę i beta-glukan.

Wszystkie psy jadły tę samą lekkostrawną karmę. U psów z pastą biegunka trwała krócej: mediana wyniosła 32 godziny wobec 47 godzin przy placebo.

Dodatkowego leczenia wymagało 3,5 procent psów z pastą i 14,8 procent psów z grupy placebo. Pasta była dobrze tolerowana i przyjmowana w 92 procentach dni podawania.

Wynik ma ograniczenia. Autorzy sami ocenili różnicę około 15 godzin jako wątpliwą klinicznie. Badanie sfinansował producent preparatu, a przy tylu składnikach nie da się ustalić, który z nich zadziałał. Psy miały też biegunki o różnych, nierozpoznanych przyczynach, a większość z nich była rasowa.

Preparaty na trawienie dla psa mają bardzo różne składy, a wynik jednego badania dotyczy tylko testowanej mieszanki. Dlatego preparaty z tej grupy warto porównywać przede wszystkim pod kątem rodzaju i ilości składników czynnych, a nie obietnic na opakowaniu.

Probiotykom, różnicom między szczepami i jakości takich produktów poświęcono osobny tekst o tym, kiedy probiotyk ma uzasadnienie.

Enzymy trawienne - komu naprawdę pomagają?

Enzymy trawienne to białka, które rozkładają składniki pokarmu na mniejsze cząsteczki. U psa najważniejsze są lipaza (tłuszcze), proteaza (białka) i amylaza (skrobia). Wytwarza je trzustka i po posiłku wydziela do jelita.

Suplementacja ma sens przy zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki (EPI), gdy trzustka nie wytwarza dość enzymów. Choroba jest rzadka i najczęściej dotyczy owczarków niemieckich. Pies jest bardzo głodny, a mimo to chudnie i często ma przewlekłą, cuchnącą biegunkę.

Rozpoznanie potwierdza badanie krwi. Psy z EPI zwykle bardzo dobrze reagują na wysokiej jakości enzymy pochodzenia zwierzęcego, dostępne najczęściej za pośrednictwem lekarza weterynarii.

U zdrowego psa dodatkowe enzymy nie mają udowodnionych korzyści. W badaniu z 2017 roku zdrowe psy dostawały enzymy roślinne, zwierzęce albo żadnych, a strawność energii, białka, tłuszczu i węglowodanów była we wszystkich grupach podobna.

Nie potwierdza się też argument, że gotowanie niszczy enzymy z pożywienia, więc psu trzeba je uzupełniać. Naturalne enzymy w żywności mają więcej wspólnego z jej psuciem się niż z trawieniem, a ich utrata nie robi zdrowemu psu różnicy.

Kontrola jakości suplementów jest bardzo różna. Nie ma pewności, że produkt zawiera aktywne enzymy w deklarowanej postaci, a część preparatów może być zanieczyszczona.

Enzymy nie są też obojętne. Opisywano po nich owrzodzenia jamy ustnej, wymioty, biegunkę, a nawet ciężkie reakcje alergiczne. W roślinnych mieszankach często pojawia się celulaza rozkładająca celulozę, choć psy nie mają jej w jelitach i nie wiadomo, czemu miałaby służyć.

Kiedy preparat może opóźnić właściwe leczenie

Preparat wspierający trawienie bywa rozsądnym dodatkiem przy łagodnej, krótkiej biegunce u psa w dobrej formie. Problem pojawia się wtedy, gdy zastępuje diagnostykę. Kaolin z pektyną poprawia wygląd kału, ale nie zatrzymuje utraty płynów, co może uśpić czujność opiekuna.

Ostrożności wymagają szczególnie sytuacje, w których:

  • pies przyjmuje leki doustne, które glinka lub węgiel mogą związać;
  • objawy wracają po każdej zmianie jedzenia, a wtedy warto przyjrzeć się sposobowi stopniowego przechodzenia na nową karmę;
  • pies wymiotuje po posiłkach, a przyczyny opisano w tekście o tym, skąd się biorą wymioty po jedzeniu;
  • pies chudnie mimo dobrego apetytu, co może wskazywać na niewydolność trzustki;
  • w domowej apteczce jest tylko ludzki preparat przeciwbiegunkowy.

Przy przewlekłych problemach równie ważny jak dodatek jest rodzaj karmy. Oznaczenia karm gastroenterologicznych i innych diet leczniczych wyjaśniono w tekście o tym, co kryje się pod nazwami karm weterynaryjnych.

Kiedy do weterynarza: gdy wymiotom lub biegunce towarzyszą krew, czarny kał, apatia, gorączka, ból brzucha albo odwodnienie, gdy objawy trwają ponad 48 godzin oraz gdy pies chudnie. W takich sytuacjach preparat nie zastąpi badania.

Preparaty na trawienie dla psa - jak czytać skład

Kilka pytań pozwala szybko ocenić, czym jest dany produkt:

  1. Jakie grupy składników zawiera i w jakiej ilości?
  2. Czy przy probiotyku podano pełną nazwę szczepu i liczbę żywych drobnoustrojów?
  3. Czy preparat zawiera glinkę lub węgiel, które wymagają odstępu od leków?
  4. Czy w składzie są enzymy, choć pies nie ma rozpoznanej niewydolności trzustki?
  5. Czy produkt przeznaczony dla ludzi nie zawiera salicylanów?
  6. Czy producent podaje ilość każdego składnika, a nie tylko ich listę?

Brak odpowiedzi na którekolwiek z tych pytań to dobry powód, by przed podaniem preparatu pokazać jego skład lekarzowi. Dotyczy to zwłaszcza psów przewlekle chorych i przyjmujących leki.

W skrócie: preparaty na trawienie to zwykle mieszanki. Glinki i węgiel zagęszczają kał i mogą wiązać leki, enzymy pomagają przy niewydolności trzustki, a pasta z probiotykiem w badaniu skróciła biegunkę o kilkanaście godzin. Żaden preparat nie zastępuje diagnozy i diety.

Najczęstsze pytania

Czy preparat z glinką można podać razem z lekami?

Nie bez konsultacji. Kaolin i węgiel aktywny mogą wiązać leki podane doustnie i zmniejszać ich wchłanianie, przez co leczenie działa słabiej. Odstęp między lekiem a preparatem i kolejność podawania ustala lekarz weterynarii, który zna oba produkty.

Czy zdrowy pies potrzebuje enzymów trawiennych?

Nie ma dowodów, że tak. W badaniu na zdrowych psach dodatek enzymów roślinnych lub zwierzęcych nie zmienił strawności karmy. Enzymy są leczeniem zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki, rozpoznawanej badaniem krwi, a nie dodatkiem na co dzień.

Czy pasta z probiotykiem i glinką leczy biegunkę?

Może skrócić jej czas, ale nie leczy przyczyny. W badaniu na 148 psach mediana czasu trwania biegunki była przy paście o około 15 godzin krótsza niż przy placebo, a autorzy uznali tę różnicę za wątpliwą klinicznie.

Czy ludzki preparat przeciwbiegunkowy nadaje się dla psa?

Nie należy go podawać bez porady lekarza. Preparaty z bizmutem zawierają salicylan, który wchłania się do krwi, i barwią kał na czarno, co maskuje krwawienie. Dla zwierząt nie ustalono precyzyjnego dawkowania takich środków.

Po co w preparatach pektyna i babka płesznik?

To źródła błonnika, który wiąże wodę w jelicie i może poprawiać konsystencję kału. Pektyna pochodzi ze skórki owoców cytrusowych i często występuje razem z kaolinem. Efekt błonnika zależy od jego rodzaju, dlatego ważny jest dokładny skład.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny. Dietę psa przy chorobie zawsze warto ustalić z lekarzem weterynarii, który zna wyniki badań zwierzęcia.

Czytaj dalej