Czym jest bakteryjne zapalenie pęcherza u psa
Podręcznik Merck definiuje bakteryjne zapalenie pęcherza jako stan zapalny pęcherza moczowego wywołany przez bakterie. Zwykle wnikają one do pęcherza przez cewkę moczową z okolicy krocza i odbytu.
Typowe objawy to:
- częste oddawanie małych ilości moczu,
- bolesne oddawanie moczu i parcie na mocz,
- krew w moczu,
- oddawanie moczu w nietypowych miejscach,
- czasem nietrzymanie moczu.
Merck wymienia wśród czynników ryzyka płeć żeńską, bo krótsza cewka moczowa suk leży blisko odbytu. Znaczenie mają też obniżona odporność, rozcieńczony mocz, zaleganie lub nietrzymanie moczu oraz wady anatomiczne, na przykład schowana w fałdach skóry srom.
Jeden z tych czynników, rozcieńczony mocz, łączy temat z tym, ile pije pies i jak powinna wyglądać codzienna ilość wody w diecie psa. Zależność ta nie jest jednak prosta.
Czy zmiana karmy leczy zapalenie pęcherza?
Nie. Bakteryjne zapalenie leczy się lekiem przeciwbakteryjnym dobranym przez lekarza. Merck uznaje za złoty standard rozpoznania ilościowy posiew moczu pobranego bezpośrednio z pęcherza przez nakłucie, czyli cystocentezę.
Za istotny klinicznie Merck uznaje zwykle wynik co najmniej 1000 jednostek tworzących kolonie bakterii w mililitrze moczu pobranego przez nakłucie pęcherza. Bakterie widoczne w osadzie moczu zwykle zapowiadają dodatni posiew, ale prawidłowy osad nie wyklucza zakażenia.
Merck przestrzega też, że pole leukocytów na paskach do badania moczu jest u psów niedokładne i nie powinno być używane. Domowe paski nie zastąpią więc badania w pracowni.
W trakcie leczenia pies powinien mieć stały dostęp do wody i możliwość częstego wychodzenia na zewnątrz. Parcie na mocz jest dla niego męczące, a powstrzymywanie oddawania moczu nie sprzyja zdrowieniu.
Merck określa zakażenie jako sporadyczne, gdy w ciągu ostatnich 12 miesięcy wystąpiły mniej niż 3 epizody. Gdy objawy ustąpią po leczeniu, kontrolne badanie moczu zwykle nie jest potrzebne.
Dieta zyskuje znaczenie, gdy zakażeniu towarzyszą kamienie. Bakterie wytwarzające ureazę, głównie gronkowce i Proteus, alkalizują mocz i sprzyjają powstawaniu kryształów struwitu. Według Merck większość struwitów u psów powstaje właśnie przy takim zakażeniu.
Struwity rozpuszcza się specjalną karmą podawaną razem z lekiem przeciwbakteryjnym. Szczegóły opisuje tekst, który omawia dietę przy struwitach, a rodzaj takich karm przybliża artykuł o tym, czym jest dieta urinary przy kamieniach struwitowych.
Rozrzedzony mocz - ważny przy kamieniach, nie lek na zakażenie
Woda przy chorobach pęcherza wymaga ostrożnego podejścia. Merck wymienia rozcieńczony mocz wśród czynników ryzyka zakażenia, a mocz zagęszczony, o wysokiej osmolalności, opisuje jako działający ochronnie.
Jednocześnie przy kamicy moczowej rozcieńczony mocz jest celem profilaktyki. Merck zaleca psom po szczawianach wapnia ciężar właściwy moczu poniżej 1,020. Ta pozorna sprzeczność oznacza, że ilość wody w diecie dobiera się do konkretnego problemu.
Podobnie jest przy struwitach. Merck zaleca psom skłonnym do struwitów jałowych odczyn moczu 6-6,5 i ciężar właściwy poniżej 1,020. Przy struwitach związanych z zakażeniem podstawą jest jednak wyleczenie infekcji, a nie sama ilość wody.
| Sytuacja | Rola diety | Rola wody |
|---|---|---|
| Pojedyncze zapalenie bez kamieni | zwykle bez specjalnej diety | stały dostęp do świeżej wody, bez wymuszania picia |
| Zapalenie ze struwitami | karma rozpuszczająca jako jedyny pokarm, razem z lekiem | według Merck ciężar właściwy moczu w trakcie leczenia poniżej 1,025 |
| Zapalenie u psa po szczawianach | karma mokra o obniżonej zawartości białka, wapnia i sodu | ciężar właściwy moczu poniżej 1,020 |
| Nawracające zapalenia | zależnie od przyczyny ustalonej w diagnostyce | zależnie od przyczyny; rozcieńczony mocz bywa czynnikiem ryzyka |
Rozcieńczony mocz i wzmożone pragnienie towarzyszą też chorobom, które materiały kongresu WSAVA wymieniają wśród częstych przyczyn nadmiernego picia, w tym przewlekłej chorobie nerek i cukrzycy. Nawracające zakażenia u psa, który dużo pije, są więc sygnałem, by poszukać przyczyny wzmożonego pragnienia.
Żurawina, D-mannoza i probiotyki - co wiadomo
Preparaty z żurawiną, D-mannozą, probiotykami i doustnymi glikozaminoglikanami są popularne wśród opiekunów. Podręcznik Merck ocenia jednak, że dowody na ich skuteczność w zapobieganiu zakażeniom pęcherza są słabe.
Słabe dowody nie oznaczają, że preparaty te na pewno nie działają, tylko że brakuje badań, które by to potwierdzały. Nie powinny jednak odwlekać wizyty u lekarza ani posiewu moczu.
Taki suplement nie zastępuje leczenia przeciwbakteryjnego ani diagnostyki. Jeśli opiekun chce go stosować, warto omówić to z lekarzem, zwłaszcza u psa na diecie leczniczej, by preparat nie kolidował z karmą ani z lekami.
Probiotyki bywają też podawane w trakcie i po antybiotykoterapii z myślą o przewodzie pokarmowym. Ten temat rozwija tekst o tym, co wiadomo o tym, jak działają probiotyki podawane po antybiotyku.
Nawracające zapalenia - kiedy szukać kamieni
Merck uznaje zapalenie pęcherza za nawracające, gdy w ciągu 12 miesięcy wystąpiły co najmniej 3 epizody, w ciągu 6 miesięcy co najmniej 2, albo gdy zakażenie wróciło w ciągu 3 miesięcy od poprzedniego.
W takiej sytuacji szuka się przyczyny, która podtrzymuje zakażenie. Mogą nią być kamień, polip lub guz w pęcherzu, zakażenie nerek albo gruczołu krokowego. Jeśli to możliwe, ognisko się usuwa i eliminuje czynniki sprzyjające ponownym zakażeniom.
Dlatego przy nawrotach diagnostyka zwykle obejmuje badania obrazowe pęcherza, a leczenie prowadzi się na podstawie posiewu i antybiogramu. Gdy przyczyną okazują się kamienie, ich rodzaj wyznacza dalszą dietę.
Merck zaznacza też, że bakterie w moczu bez objawów zwykle nie wymagają leczenia. Wyjątkiem jest między innymi pies, który miał struwity, a w posiewie wykryto bakterie wytwarzające ureazę.
Kiedy do weterynarza: gdy pies często oddaje małe ilości moczu, ma krew w moczu lub wyraźnie się męczy przy oddawaniu moczu. Natychmiastowej pomocy wymaga pies, który próbuje oddać mocz bez efektu.
