Jedna nazwa, pięć różnych przeznaczeń
Słowo urinary na opakowaniu nie odpowiada jednemu przeznaczeniu. Rozporządzenie Komisji (UE) 2020/354 wymienia dla psów pięć przeznaczeń związanych z kamicą moczową:
- rozpuszczanie kamieni struwitowych,
- zapobieganie ponownemu tworzeniu się kamieni struwitowych,
- ograniczanie powstawania kamieni szczawianowych,
- ograniczanie powstawania kamieni moczanowych,
- ograniczanie powstawania kamieni cystynowych.
Część z nich ma przeciwne założenia. Przy struwitach karma może zakwaszać mocz, a przy szczawianach ma właściwości alkalizujące, podobnie jak jeden z wariantów karmy przy cystynie. Ogólne znaczenie nazw diet opisuje tekst o nazwach wariantów na opakowaniach.
Kiedy lekarz zaleca karmę urinary dla psa?
Według Merck Veterinary Manual najczęstszymi kamieniami u psów są szczawiany wapnia i struwity, a na trzecim miejscu moczany. Większość struwitów u psów powstaje w związku z zakażeniem dróg moczowych bakteriami wytwarzającymi ureazę.
Struwity można u psów rozpuszczać dietą, a przy zakażeniu stosuje się równocześnie leczenie przeciwbakteryjne. Według Merck całkowite rozpuszczenie struwitów w pęcherzu psa trwa średnio 1-2 miesiące, choć może trwać dłużej.
Struwity jałowe, które według zaleceń ACVIM zwykle rozpuszczają się w czasie krótszym niż 2-5 tygodni, u psów występują rzadko. Kamieni szczawianowych nie da się rozpuścić dietą i usuwa się je mechanicznie, a karma urinary pełni przy nich rolę zapobiegawczą, bo szczawiany często nawracają.
Przed rozpoczęciem rozpuszczania struwitów Merck wymienia badanie kliniczne, morfologię i biochemię krwi, badanie i posiew moczu oraz zdjęcie rentgenowskie jamy brzusznej, które dokumentuje wielkość kamieni. Dopiero na tej podstawie wiadomo, która karma ma sens.
| Rodzaj kamienia | Rola karmy | Zalecany okres stosowania wg przepisów UE |
|---|---|---|
| Struwity | rozpuszczanie | 5-12 tygodni |
| Struwity | zapobieganie nawrotom | początkowo do 6 miesięcy |
| Szczawiany wapnia | ograniczanie powstawania, bez rozpuszczania | do 6 miesięcy |
| Moczany | ograniczanie powstawania | do 6 miesięcy, przez całe życie przy nieodwracalnych zaburzeniach metabolizmu kwasu moczowego |
| Cystyna | ograniczanie powstawania | początkowo do 6 miesięcy |
Czym różnią się te diety w składzie?
Karma do rozpuszczania struwitów ma według Merck mniej białka, magnezu i fosforu, zakwasza mocz i zawiera dodatek sodu, który zwiększa picie wody. Przepisy UE wymagają w niej najwyżej 1,8 g magnezu na kilogram przy wilgotności 12%.
Taka karma musi też sprzyjać powstawaniu moczu nienasyconego struwitem, czyli takiego, w którym kryształy i kamienie się rozpuszczają, albo zakwaszać mocz do pH 6,5 lub niższego. Odpowiednie hasło musi się znaleźć na etykiecie, obok deklaracji fosforu, wapnia, sodu, magnezu, potasu, chlorków i siarki.
Różnicę między dietami dobrze pokazują docelowe wartości moczu podawane przez Merck. U psów skłonnych do struwitów pH moczu powinno wynosić 6-6,5, a przy zapobieganiu szczawianom 6,5-7,5. W obu przypadkach ciężar właściwy moczu ma być niższy niż 1,020.
Karma ograniczająca kamienie szczawianowe ma niski poziom wapnia i witaminy D oraz właściwości alkalizujące mocz. Zalecenia ACVIM dodają, by przy szczawianach unikać zakwaszania moczu i diet z nadmiarem białka.
Przy moczanach przepisy ograniczają białko surowe i wskazują źródła białka o niskiej zawartości puryn, takie jak jaja, kazeina, białka soi i gluten kukurydziany. Przy cystynie karma ma mniej białka i alkalizuje mocz albo zawiera białka o ograniczonej zawartości cystyny i cysteiny.
Szczegóły dwóch najczęstszych diet opisują teksty o rozpuszczaniu struwitów dietą i o zapobieganiu nawrotom szczawianów.
Woda jako część diety urinary
Według ACVIM karmienie dietą o wysokiej wilgotności jest jednym z filarów zapobiegania kamicy wszystkich typów mineralnych, z wyjątkiem struwitów powstających na tle zakażenia. Przy szczawianach, moczanach i cystynie zalecane są karmy zawierające ponad 75% wody.
Alternatywą jest dodawanie wody do suchej karmy. Celem jest rozcieńczony mocz, u psów o ciężarze właściwym nie większym niż 1,020. Sucha karma z dużą ilością sodu nie jest według ACVIM zamiennikiem karmy wilgotnej, bo jej efekt wydaje się krótkotrwały.
Merck zaleca przy prostych przypadkach kamieni szczawianowych karmę urinary w puszce. Przepisy UE wymagają z kolei, by przy struwitach, moczanach i cystynie instrukcja zawierała zdanie o zapewnieniu w sposób ciągły wody do picia.
Czego unikać w czasie diety urinary?
W czasie rozpuszczania struwitów Merck zaleca, by pies nie dostawał żadnego innego jedzenia, także przysmaków, i miał zawsze dostęp do świeżej wody. Każdy dodatek zmienia skład diety, od którego zależy skład moczu.
Diety do rozpuszczania nie są dla każdego psa. Merck wymienia jako przeciwwskazania niedrożność cewki moczowej oraz choroby, przy których takie diety nie są odpowiednie, na przykład hiperlipidemię i zapalenie trzustki.
Karmy nie podaje się też bez końca. Po rozpuszczeniu struwitów infekcyjnych i ustąpieniu zakażenia długotrwała dieta według Merck nie jest wskazana, a ACVIM zaznacza, że karma na struwity nie zapobiegnie ich nawrotom przy nierozpoznanym zakażeniu.
Inaczej bywa przy rzadkich u psów struwitach jałowych, które nawracają częściej. Część karm weterynaryjnych opracowano do długotrwałego zapobiegania ich nawrotom, ale według Merck brakuje danych o ich skuteczności, dlatego decyzja należy do lekarza.
W czasie rozpuszczania lekarz sprawdza, czy dieta działa, między innymi przez pomiar pH i ciężaru właściwego moczu. Przy dobrym przestrzeganiu diety Merck oczekuje pH moczu poniżej 6,5 i ciężaru właściwego poniżej 1,025.
Kiedy do weterynarza: pilnie przy parciu na mocz bez oddawania moczu, bo kamień może zablokować cewkę moczową. Wizyty wymagają też krew w moczu, częste oddawanie małych ilości moczu oraz brak zmniejszania się kamieni w badaniach kontrolnych.
W skrócie: karma urinary to kilka różnych diet. Na struwity działa przez zakwaszenie i nienasycony mocz, przy szczawianach zapobiega nawrotom i alkalizuje mocz, a przy każdym typie kamieni poza struwitami infekcyjnymi ważna jest duża ilość wody w diecie.
