Norma picia w przeliczeniu na kilogram masy ciała
Materiały kongresu WSAVA z 2018 roku podają, że prawidłowe spożycie wody wynosi około 50 ml na kilogram masy ciała na dobę. Zaznaczono w nich przy tym, że zmienność między zwierzętami i u tego samego zwierzęcia jest duża.
Według tego samego źródła o nadmiernym pragnieniu, czyli polidypsji, mówi się wtedy, gdy pies wypija ponad 100 ml wody na kilogram na dobę. Między tymi wartościami leży strefa, w której trzeba patrzeć na całość: dietę, pogodę, aktywność i inne objawy.
Przy chorobach nerek i dróg moczowych woda staje się częścią leczenia, podobnie jak zasady żywienia psa z chorymi nerkami. Dlatego warto znać orientacyjną normę dla konkretnego psa.
Przeliczenie na kilogram masy ciała pozwala porównać psy różnej wielkości. Ta sama miska wody wypita przez yorkshire terriera i przez owczarka niemieckiego oznacza zupełnie inną sytuację, dlatego bez znajomości masy psa trudno ocenić, czy pije za dużo.
Do obliczeń potrzebna jest aktualna masa ciała psa, najlepiej zmierzona na wadze, a nie oszacowana. U psa, który w ostatnim czasie schudł lub przytył, wynik liczony według dawnej masy będzie mylący.
| Masa ciała psa | Około 50 ml/kg na dobę | Próg nadmiernego picia: 100 ml/kg na dobę |
|---|---|---|
| 5 kg | około 250 ml | 500 ml |
| 10 kg | około 500 ml | 1 l |
| 20 kg | około 1 l | 2 l |
| 30 kg | około 1,5 l | 3 l |
| 40 kg | około 2 l | 4 l |
Wartości w tabeli to proste przeliczenie dwóch liczb podanych w źródle. Nie są normą do odmierzania wody, tylko punktem odniesienia przy ocenie, czy pies pije wyraźnie więcej niż zwykle. Woda powinna być dostępna bez ograniczeń.
Skąd pies bierze wodę - miska to nie wszystko
Część wody pies dostaje z jedzeniem. Zalecenia ACVIM dotyczące kamicy moczowej określają karmy o dużej wilgotności jako zawierające ponad 75 procent wody. Sucha karma zawiera jej niewiele, więc pies jedzący wyłącznie suchą karmę pije z miski więcej.
Pies, który przeszedł z suchej karmy na mokrą, często pije z miski wyraźnie mniej. To zwykle nie powód do niepokoju, bo dużą część wody dostaje teraz z posiłkiem, a łącznie przyjmuje jej zwykle nie mniej niż wcześniej.
Skoro karma o dużej wilgotności w ponad trzech czwartych składa się z wody, każda porcja takiej karmy jest jednocześnie porcją płynów. Przy ocenie picia psa na karmie mokrej patrzy się więc nie tylko na miskę z wodą, ale i na miskę z jedzeniem.
Do łącznej ilości wody wlicza się też wodę lub bulion dolewane do posiłków. Przy ocenie, czy pies pije za mało, trzeba więc uwzględnić wszystkie te źródła, a nie tylko wodę wypitą z miski.
Na ilość wypijanej wody wpływają też:
- temperatura otoczenia i wysiłek fizyczny,
- gorączka i ból, które według materiałów WSAVA mogą nasilać pragnienie,
- dieta bardzo słona lub bardzo uboga w białko, wymieniana w materiałach WSAVA wśród rzadszych przyczyn wzmożonego picia i oddawania moczu,
- niektóre leki, na przykład glikokortykosteroidy, leki moczopędne i fenobarbital.
Jeśli pies zaczął więcej pić po rozpoczęciu leczenia, informację tę przekazuje się lekarzowi. Leków nie odstawia się samodzielnie.
Jak zmierzyć, ile pies naprawdę pije
Materiały WSAVA zaznaczają, że nadmierne pragnienie najłatwiej potwierdzić, mierząc dobowe spożycie wody. Pomiar w domu jest prosty:
- Rano nalewa się do miski odmierzoną ilość wody, na przykład z dzbanka z podziałką.
- W ciągu dnia każdą dolewkę także się odmierza i zapisuje.
- Następnego ranka mierzy się wodę pozostałą w misce i odejmuje ją od sumy nalanej.
- Pomiar powtarza się przez kilka kolejnych dni, by uniknąć przypadkowego wyniku.
- Wynik dzieli się przez masę ciała psa i porównuje z wartościami z tabeli.
Jeśli wynik przez kilka dni przekracza 100 ml na kilogram, zapiski zabiera się na wizytę. Lekarz zwykle zaczyna diagnostykę od badania moczu i krwi, a dokładne liczby z domu ułatwiają mu ocenę, jak duży jest problem.
W domu z kilkoma zwierzętami pomiar wymaga osobnej miski dla psa. Trzeba też uwzględnić wodę wypijaną na spacerach i ewentualną mokrą karmę, która zmniejsza picie z miski.
Gdy pomiar w domu jest niemożliwy, lekarz może ocenić zagęszczenie moczu. Według materiałów WSAVA o nadmiernym oddawaniu moczu i piciu świadczy uporczywie niski ciężar właściwy porannego moczu.
Pies pije bardzo dużo - możliwe przyczyny
Materiały WSAVA wymieniają wśród częstych przyczyn wzmożonego picia i oddawania moczu u psów:
- cukrzycę,
- przewlekłą chorobę nerek, w tym odmiedniczkowe zapalenie nerek,
- nadczynność kory nadnerczy,
- choroby wątroby,
- ropomacicze u niekastrowanych suk,
- podwyższone stężenie wapnia we krwi,
- moczówkę prostą pochodzenia ośrodkowego.
Rzadziej przyczyną są niedobór potasu, niedoczynność kory nadnerczy czy okres po usunięciu niedrożności dróg moczowych. Materiały WSAVA opisują też nadmierne picie bez choroby podstawowej, tzw. polidypsję pierwotną, podejrzewaną głównie u młodych, aktywnych psów.
Przy przewlekłej chorobie nerek wzmożone pragnienie bywa pierwszym objawem. IRIS w materiałach dla opiekunów zaznacza, że gdy się pojawia, nerki straciły już około dwóch trzecich swojej wydolności.
Przy cukrzycy właściwe żywienie jest równie ważne jak przy chorobach nerek, o czym przypomina tekst o tym, jak wygląda żywienie psa z cukrzycą. Podobnie jest z wątrobą, której dotyczy dieta przy chorobach wątroby.
Kiedy do weterynarza: gdy pies przez kilka dni pije wyraźnie więcej niż zwykle, częściej oddaje mocz, zaczyna oddawać go w domu albo chudnie mimo dobrego apetytu. Pilnej wizyty wymaga niekastrowana suka z dużym pragnieniem i apatią, także wtedy, gdy nie ma wydzieliny z dróg rodnych.
Za mało wody - kiedy to problem
Pies, który pije mało, ma bardziej zagęszczony mocz. U zdrowego psa nie musi to oznaczać kłopotu, ale u psów skłonnych do kamicy moczowej ma duże znaczenie.
ACVIM zaleca u psów, które miały szczawiany, moczany lub cystynę, utrzymywanie ciężaru właściwego moczu nie wyższego niż 1,020. Osiąga się to głównie przez wodę w karmie i w misce: ACVIM zaleca karmy o wilgotności powyżej 75 procent albo dolewanie wody do suchej karmy.
Praktyczne wskazówki zebrano w tekście, który opisuje praktyczne sposoby zachęcania psa do picia.
Woda ma znaczenie także przy problemach z pęcherzem, choć zależność jest tam bardziej złożona, niż się wydaje. Szczegóły wyjaśnia tekst, który omawia związek diety z zapaleniem pęcherza.
U psa z przewlekłą chorobą nerek zbyt małe picie jest groźne z innego powodu. Jego nerki słabiej zagęszczają mocz, więc traci on wodę nawet wtedy, gdy pije mało, a to prowadzi do odwodnienia i pogorszenia wyników.
Nagły spadek picia u psa, który wcześniej pił normalnie, zwłaszcza połączony z brakiem apetytu, wymiotami lub osłabieniem, wymaga konsultacji z lekarzem.
Psu z chorymi nerkami nie ogranicza się wody
Pies z przewlekłą chorobą nerek pije więcej, bo jego nerki słabiej zagęszczają mocz i traci z nim więcej wody. IRIS przestrzega, by nigdy nie ograniczać mu dostępu do wody w nadziei, że będzie rzadziej oddawał mocz. Grozi to odwodnieniem.
Gdy w późniejszych etapach choroby pies sam nie wypija wystarczająco dużo, lekarz może zalecić dodatkowe płyny. O ich ilości decyduje lekarz, a woda w misce pozostaje dostępna bez ograniczeń.
Ograniczanie wody nie jest bezpieczne także w diagnostyce. Według materiałów WSAVA test z pozbawieniem wody, stosowany w rozpoznawaniu niektórych przyczyn nadmiernego picia, nie jest wolny od ryzyka i zwykle zastępuje się go innymi badaniami.
W praktyce psu z wzmożonym pragnieniem zapewnia się kilka misek ze świeżą wodą i częstsze wyjścia na zewnątrz. Oddawanie moczu w domu przez psa, który wcześniej tego nie robił, bywa objawem choroby, a nie problemem wychowawczym, i wymaga konsultacji z lekarzem.
