Nazwa handlowa a przeznaczenie zapisane w przepisach
Przepisy UE nie regulują nazw wariantów karm weterynaryjnych. Regulują natomiast przeznaczenie: rozporządzenie (WE) nr 767/2009 pozwala wprowadzić karmę dietetyczną do obrotu tylko wtedy, gdy jej planowane zastosowanie jest w wykazie, a karma ma określone tam podstawowe właściwości odżywcze.
Wykaz zawiera rozporządzenie Komisji (UE) 2020/354. Każdy wpis ma oficjalną nazwę szczególnej potrzeby żywieniowej, na przykład „wspomaganie funkcji nerek w przypadku ich chronicznej niewydolności”. To sformułowanie, a nie słowo renal czy gastro, musi się znaleźć na etykiecie.
Etykieta nie może przypisywać karmie przeznaczenia z wykazu, jeśli karma nie spełnia jego wymagań, ani twierdzić, że karma leczy chorobę. Gdzie szukać tych informacji na opakowaniu, wyjaśnia przewodnik po etykiecie karmy weterynaryjnej.
Co oznaczają najczęstsze nazwy na opakowaniach?
Tabela łączy typowe określenia z nazw karm z przeznaczeniami z wykazu UE i przykładowymi wymaganiami dla psów. Wartości liczbowe dotyczą karmy pełnoporcjowej o wilgotności 12%, chyba że podano inaczej.
| Typowe określenie | Przeznaczenie w wykazie UE | Przykładowe wymaganie dla psów |
|---|---|---|
| gastrointestinal, gastro | wyrównywanie zaburzeń trawienia; ograniczenie zaburzeń wchłaniania jelitowego; ograniczenie ostrych zaburzeń wchłaniania jelitowego | wysoka strawność: przy niskiej zawartości włókna strawność pozorna białka co najmniej 85%, tłuszczu co najmniej 90% |
| renal | wspomaganie funkcji nerek w przypadku ich chronicznej niewydolności | białka wysokiej jakości, fosfor do 5 g/kg, białko surowe do 220 g/kg |
| hepatic | wspomaganie czynności wątroby w przypadku chronicznej niewydolności wątroby | białko surowe do 279 g/kg, wyselekcjonowane źródła białka, zalecana strawność białka co najmniej 85% |
| urinary, struvite | rozpuszczanie kamieni struwitowych, zapobieganie ich nawrotom, ograniczanie kamieni szczawianowych, moczanowych i cystynowych | np. przy struwitach magnez do 1,8 g/kg |
| hypoallergenic | obniżenie nietolerancji składników i substancji odżywczych | wyselekcjonowane i ograniczone źródła białka lub białko hydrolizowane; zalecane najwyżej 3 główne źródła białka |
| obesity | redukcja nadmiernej masy ciała | energia metaboliczna poniżej 3060 kcal/kg albo poniżej 560 kcal/kg przy wilgotności 85% |
| diabetes | regulacja zaopatrzenia w glukozę | cukry ogółem do 62 g/kg |
| cardio | wspomaganie funkcji serca w chronicznej niewydolności serca | sód do 2,6 g/kg |
| recovery | powrót do normalnego żywienia, rekonwalescencja | co najmniej 3520 kcal i 250 g białka surowego na kilogram |
| joint | wspomaganie metabolizmu stawów w przypadku zapalenia kości i stawów | kwasy omega-3 ogółem co najmniej 29 g/kg, w tym EPA co najmniej 3,3 g/kg |
| skin | wspomaganie funkcji skóry w przypadku dermatozy i wypadania sierści | podwyższony poziom kwasu linolowego oraz kwasów EPA i DHA |
Przy części przeznaczeń przepisy wymagają też krótkiego hasła na etykiecie, które ułatwia rozpoznanie karmy. Karma przy cukrzycy ma informację „Niski poziom mono- i disacharydów”, a karma rekonwalescencyjna - „Wysoka wartość energetyczna, wysokie stężenie podstawowych substancji odżywczych oraz wysokostrawnych składników”.
Podobnie karma wątrobowa ma hasło „Umiarkowany poziom wyselekcjonowanego i wysokostrawnego białka”, a karma do zaburzeń trawienia - „Pasza wysokostrawna”. Takie zdanie na opakowaniu jest pewniejszą wskazówką niż sama nazwa wariantu.
Karma renal dla psa - co kryje się za tą nazwą
Wpis dotyczący nerek wymaga, by karma była pełnoporcjowa i zawierała białka wysokiej jakości, najwyżej 5 g fosforu oraz 220 g białka surowego na kilogram przy wilgotności 12%. Zalecana strawność białek to co najmniej 85%.
Na etykiecie producent musi zadeklarować źródła białka, wapń, fosfor, potas i sód, a także niezbędne kwasy tłuszczowe, jeśli je dodano. W instrukcji stosowania musi się znaleźć zdanie o zapewnieniu w sposób ciągły wody do picia.
Zalecany okres stosowania to początkowo do 6 miesięcy. Producent może też zalecić karmę przy czasowej niewydolności nerek i wtedy okres wynosi od dwóch do czterech tygodni.
W wykazie jest też drugi wariant tego przeznaczenia, dla dorosłych psów: zmniejszenie wchłaniania fosforu przez dodatek węglanu lantanu. Taka karma deklaruje go na etykiecie obok pozostałych składników.
Ograniczony fosfor i białko mają sens przy chorych nerkach, ale nie u zdrowego psa. Cailin R. Heinze z Uniwersytetu Tufts zwraca uwagę, że karmy nerkowe mogą prowadzić do niedoborów i problemów zdrowotnych u zwierząt z prawidłowo działającymi nerkami.
Więcej o tym, kiedy taka karma jest potrzebna, mówi tekst o wskazaniach do diety nerkowej.
Gastro i hepatic - podobne hasła, różne cele
Pod hasłem gastro czy gastrointestinal mogą się kryć trzy różne przeznaczenia. Wyrównywanie zaburzeń trawienia i ograniczenie zaburzeń wchłaniania jelitowego wymagają diety wysokostrawnej, a drugie z nich także podwyższonej zawartości sodu i potasu.
Trzecim jest ograniczenie ostrych zaburzeń wchłaniania jelitowego. To karma uzupełniająca na 1-7 dni, a etykieta wskazuje jej użycie „w przebiegu ostrej biegunki oraz w okresie rekonwalescencji”. Nie zastępuje ona pełnoporcjowej diety na dłużej.
Przy wyrównywaniu zaburzeń trawienia przepisy dopuszczają dopisek „zewnątrzwydzielnicza niewydolność trzustki”, a przy przewlekłej niewydolności trzustki karmę można stosować przez całe życie.
Hepatic oznacza wspomaganie czynności wątroby w przypadku chronicznej niewydolności wątroby. U psów wymagany jest umiarkowany poziom białka, czyli najwyżej 279 g białka surowego na kilogram, wyselekcjonowane i dobrze strawne źródła białka oraz deklaracja miedzi ogółem i sodu.
Jako przykłady wyselekcjonowanych białek przepisy podają białka mleczne, jaja, drób i soję. Osobnym przeznaczeniem jest ograniczanie poziomu miedzi w wątrobie, z limitem 8,8 mg miedzi na kilogram. Zasady diety przy chorej wątrobie opisuje tekst o składzie karmy wątrobowej.
Urinary, hypoallergenic, obesity - nazwy, które nie mówią wszystkiego
Słowo urinary obejmuje przeznaczenia o przeciwnych założeniach. Karma do rozpuszczania struwitów może działać przez zakwaszanie moczu do pH 6,5 lub niższego, a karma ograniczająca kamienie szczawianowe ma właściwości alkalizujące mocz. Różnice opisuje tekst o tym, kiedy stosuje się karmę na drogi moczowe.
Hypoallergenic odpowiada przeznaczeniu „obniżenie nietolerancji składników i substancji odżywczych”. Karma ma wyselekcjonowane i ograniczone źródła białka, białko hydrolizowane lub wyselekcjonowane źródła węglowodanów, a przepisy zalecają najwyżej trzy główne źródła białka.
Nazwa nie mówi, które białka zawiera karma, a to one decydują o jej przydatności w diecie eliminacyjnej. Dlatego przy takich karmach najważniejsza jest deklaracja źródeł białka i węglowodanów na etykiecie.
Obesity oznacza redukcję nadmiernej masy ciała. Karma ma ograniczoną energię, a jednocześnie odpowiednio więcej składników odżywczych, by pies przy mniejszej liczbie kalorii pokrył minimalne potrzeby. Etykieta musi informować, by nie przekraczać zalecanego dziennego pobrania energii.
Jak czytać nazwę karmy w praktyce?
Nazwa handlowa jest dobrym punktem wyjścia, ale decyzję opiera się na etykiecie. Przy każdej karmie weterynaryjnej warto przejść te same kroki:
- odczytać przeznaczenie wpisane na etykiecie, a nie tylko nazwę z frontu opakowania,
- upewnić się, że karma jest przeznaczona dla psów, bo wymagania dla kotów są inne,
- zwrócić uwagę na rodzaj karmy: pełnoporcjowa czy uzupełniająca,
- znaleźć zalecany okres stosowania,
- przy nazwach złożonych, na przykład łączących nerki i serce, upewnić się, że etykieta wymienia oba przeznaczenia.
Określenia w rodzaju „sensitive”, „light” czy „low fat” opisują cechę karmy, a nie przeznaczenie z wykazu. Karma o takiej nazwie może być dietetyczna albo zwykła, a rozstrzyga to dopiero etykieta.
Kiedy do weterynarza: zanim pies dostanie karmę wybraną według nazwy, a nie według rozpoznania. Jedna nazwa handlowa może obejmować przeznaczenia o przeciwnych założeniach, a dieta nerkowa podana psu ze zdrowymi nerkami może prowadzić do niedoborów.
W skrócie: renal to nerki, gastro to trawienie i wchłanianie, hepatic to wątroba, urinary to różne rodzaje kamieni moczowych, hypoallergenic to nietolerancje pokarmowe, obesity to redukcja masy ciała. Za każdym z tych słów stoją konkretne wymagania z wykazu UE.
