Wątroba · 6 min czytania

Miedź w karmie dla psa - kiedy trzeba ją ograniczyć

Miedź w karmie dla psa ogranicza się wtedy, gdy biopsja wątroby wykaże jej nadmierne gromadzenie, czyli przy hepatopatii miedziowej, i zwykle robi się to do końca życia. U większości zdrowych psów zwiększona ilość miedzi w karmie nie stanowi problemu, ale u ras predysponowanych warto omówić ją z lekarzem.

Ilustracja: Miedź w karmie dla psa - kiedy trzeba ją ograniczyć

Treść przygotowana przy wsparciu sztucznej inteligencji (AI).

Dlaczego nadmiar miedzi szkodzi tylko części psów

Miedź jest niezbędnym pierwiastkiem, ale wątroba niektórych psów gromadzi jej nadmiar, co prowadzi do zapalenia i uszkodzenia narządu. Cornell University College of Veterinary Medicine opisuje dwa scenariusze: miedź odkłada się jako pierwotna choroba albo jako powikłanie innego schorzenia wątroby.

Konsensus ACVIM wymienia jako rasy predysponowane:

  • bedlington teriera - rasę, u której najlepiej poznano mutację genetyczną odpowiedzialną za chorobę,
  • labradora retrievera,
  • dobermana,
  • dalmatyńczyka,
  • west highland white teriera.

Choroba może jednak wystąpić u psa każdej rasy i u mieszańca. Jak ograniczenie miedzi łączy się z pozostałymi zmianami w diecie, opisuje tekst o tym, jak dobiera się białko, miedź i tłuszcz przy różnych chorobach wątroby.

Miedź w karmie dla psa - ile jej zawierają różne produkty

Opracowanie Cornell University podaje zawartość miedzi w miligramach na 1000 kcal karmy. Takie przeliczenie pozwala porównywać karmy suche i mokre niezależnie od zawartości wody.

WartośćMiedź na 1000 kcalCo oznacza
Minimum wymagane przez amerykańskie normy AAFCOco najmniej 1,8 mgdolna granica dla karmy pełnoporcjowej w USA
Zawartość w wielu karmach według autorów z Cornellokoło 6-10 mgkilkukrotnie więcej niż minimum
Weterynaryjne diety wątroboweokoło 0,9-1,2 mg (0,09-0,12 mg na 100 kcal)poniżej minimum dla zdrowych psów, celowo
Poziom zalecany przez ACVIM przy miedzi w wątrobie powyżej 600 µg/g suchej masyponiżej 1,2 mg (mniej niż 0,12 mg na 100 kcal)cel diety przy hepatopatii miedziowej

Konsensus ACVIM dodaje, że diety wątrobowe zawierają mniej miedzi, niż wynoszą wymagania AAFCO i NRC. Nie są więc przeznaczone dla zdrowego psa bez wskazań.

Ten sam dokument zwraca uwagę na drugą stronę zjawiska: w wielu karmach komercyjnych stężenie miedzi przekracza zalecenia NRC dwu-, czterokrotnie, a nawet bardziej. Różnica między zwykłą karmą a dietą wątrobową bywa więc wielokrotna.

Tufts Cummings School zwraca uwagę, że zawartość miedzi w karmach dostępnych bez recepty może różnić się nawet blisko dziesięciokrotnie i nie wynika z listy składników. Dokładną wartość podaje producent na prośbę. Pozostałe dane z opakowania omawia tekst, który wyjaśnia informacje z etykiety karmy.

Dieta z ograniczoną miedzią w praktyce

Konsensus ACVIM zaleca ograniczenie miedzi w diecie jako postępowanie na całe życie u każdego psa z miedziozależnym zapaleniem wątroby, chyba że uda się znaleźć konkretne źródło miedzi w otoczeniu. Dieta nie zastępuje leczenia wiążącego miedź.

Sama dieta może jednak u części psów utrzymać stężenie miedzi w wątrobie w normie - pod warunkiem, że jest stosowana konsekwentnie. Przy domowym gotowaniu opracowanie Cornell University zaleca unikanie podrobów, zbóż pełnoziarnistych, skorupiaków i grzybów oraz ograniczenie zielonych warzyw liściastych.

Gotowa dieta czy domowa receptura

Tufts Cummings School zauważa, że weterynaryjne diety o niskiej zawartości miedzi mają stosunkowo mało białka i więcej tłuszczu, więc nie pasują do każdego psa. Konsensus ACVIM zaleca psom z hepatopatią miedziową bez encefalopatii dodatkowe białko, bo większość z nich nie wymaga jego ograniczania.

Domowa dieta uboga w miedź daje więcej swobody w doborze białka i tłuszczu, ale według Tufts kosztuje więcej i zajmuje więcej czasu. Recepturę z odpowiednim suplementem powinien ułożyć specjalista żywienia klinicznego, który potwierdzi, że dieta jest pełnowartościowa i rzeczywiście uboga w miedź.

Miedź spoza miski

Miedź trafia do psa nie tylko z karmy, dlatego Tufts Cummings School zaleca, by ubogie w nią były też:

  • przysmaki i gryzaki dentystyczne,
  • jedzenie, w którym ukrywa się tabletki,
  • suplementy diety,
  • woda - według ACVIM o zawartości miedzi poniżej 0,1 µg/g; przy miedzianej instalacji zaleca się spuszczenie wody przez około 5 minut.

Tufts sugeruje zbadanie wody z kranu. Przy wyższej zawartości miedzi pomagają filtry usuwające metale albo woda butelkowana, przy czym ACVIM zaleca w takim przypadku wodę destylowaną.

Jak ocenia się efekty

Według Tufts Cummings School najpewniejszą metodą kontroli jest ponowna biopsja wątroby z pomiarem miedzi, bo enzymy we krwi nie odzwierciedlają wiarygodnie jej zawartości. U psa z objawami poprawa może być widoczna w samopoczuciu, ale u psa rozpoznanego tylko na podstawie badań krwi trudniej ją ocenić.

Cynk i przeciwutleniacze - czy zastąpią dietę

Cynk zmniejsza wchłanianie miedzi z jelit, ale według ACVIM obniża jej stężenie w wątrobie powoli, więc nadaje się raczej do leczenia podtrzymującego. W badaniu na labradorach, opisanym przez Cornell University, dodanie glukonianu cynku do diety ubogiej w miedź nie dało dodatkowych korzyści.

Duże ilości cynku mogą powodować dolegliwości żołądkowe i niedokrwistość, a konsensus ACVIM przeciwwskazuje łączenie cynku z D-penicylaminą. Tufts Cummings School wprost odradza podawanie cynku bez konsultacji z lekarzem weterynarii.

Opracowanie Cornell University wymienia też przeciwutleniacze: preparaty z SAMe oraz witaminę E, którą psy zwykle dobrze tolerują. Co wiadomo o ich skuteczności, opisuje tekst o tym, jak działają preparaty osłonowe dla wątroby.

Zdrowy pies rasy predysponowanej - czy zmieniać karmę

Opracowanie Cornell University nie zaleca zmiany karmy każdemu psu. Autorzy piszą, że zwiększona ilość miedzi zwykle nie jest problemem dla większości psów, ale warto ją brać pod uwagę u ras skłonnych do jej gromadzenia. Zaznaczają też, że część ich obaw ma charakter przypuszczeń.

U psa z grupy ryzyka pomocne jest pytanie producenta o zawartość miedzi w karmie i przysmakach oraz badania krwi zlecane przez lekarza. Choroba bywa długo bezobjawowa, a jedynym sygnałem mogą być podwyższone enzymy wątrobowe.

Gdy lekarz zleca biopsję wątroby z innego powodu, konsensus ACVIM zaleca ocenę wycinka także pod kątem miedzi. Pozwala to wykryć jej nadmiar także wtedy, gdy nikt go wcześniej nie podejrzewał.

Kiedy do weterynarza: gdy pies rasy predysponowanej ma podwyższone enzymy wątrobowe, nawet bez objawów. Pilnej wizyty wymaga pies z żółtawym zabarwieniem dziąseł, skóry lub białek oczu, brakiem apetytu, wymiotami albo wyraźną apatią.

Najczęstsze pytania

Które produkty zawierają dużo miedzi?

Opracowanie Cornell University wymienia jako produkty, których unika się w domowej diecie z ograniczeniem miedzi, podroby, zboża pełnoziarniste, skorupiaki i grzyby, a zielone warzywa liściaste zaleca ograniczać. Gotowe przysmaki i gryzaki również mogą zawierać miedź w nieznanej ilości.

Czy karma dla zdrowego psa może mieć za dużo miedzi?

Autorzy z Cornell University uważają, że niektóre karmy mogą zawierać jej za dużo: wiele produktów ma około 6-10 mg miedzi na 1000 kcal przy minimum AAFCO wynoszącym 1,8 mg. Zaznaczają jednak, że dla większości psów nie jest to zwykle problem.

Jak długo stosuje się dietę z ograniczeniem miedzi?

Konsensus ACVIM zaleca ją dożywotnio u psów z miedziozależnym zapaleniem wątroby. Wyjątek stanowi sytuacja, w której uda się znaleźć i usunąć konkretne źródło miedzi w otoczeniu psa. O ewentualnych zmianach decyduje lekarz na podstawie kontrolnych badań.

Czy pies leczony penicylaminą potrzebuje witaminy B6?

Tufts Cummings School podaje, że psy przyjmujące penicylaminę powinny dostawać witaminę B6, bo lek może obniżać jej stężenie we krwi. Cornell University również opisuje łączenie D-penicylaminy z witaminą B6. Preparat i ilość ustala lekarz prowadzący leczenie.

Czy dieta z ograniczeniem miedzi nadaje się dla szczeniaka?

Weterynaryjne diety wątrobowe zawierają mniej miedzi, niż wymagają normy AAFCO i NRC dla zdrowych psów, dlatego nie stosuje się ich bez wskazań. U młodego psa z rozpoznaną chorobą dietę i jej skład ustala lekarz razem ze specjalistą żywienia.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny. Dietę psa przy chorobie zawsze warto ustalić z lekarzem weterynarii, który zna wyniki badań zwierzęcia.

Czytaj dalej