Po co przy chorobie wątroby podaje się przeciwutleniacze
W przewlekłym zapaleniu wątroby, zwłaszcza związanym z miedzią, komórki wątroby ulegają uszkodzeniu oksydacyjnemu. Konsensus ACVIM uznaje to za uzasadnienie stosowania preparatów osłonowych o działaniu przeciwutleniającym i zaleca SAMe oraz witaminę E m.in. w czasie leczenia wiążącego miedź.
Ten sam dokument zaznacza jednak, że brakuje dużej liczby weterynaryjnych badań potwierdzających skuteczność kwasu ursodeoksycholowego, SAMe i witaminy E u psów z przewlekłym zapaleniem wątroby. W przypadku SAMe eksperci wprost postulują badania z losowym przydziałem do grup i z placebo.
Preparaty osłonowe to co innego niż suplement witaminowo-mineralny w domowej diecie. Ten drugi uzupełnia składniki, których brakuje w produktach, i jest częścią receptury - opisuje go tekst, w którym omówiono recepturę domowej diety od specjalisty.
Suplementy na wątrobę dla psa - zestawienie preparatów
| Preparat | Czym jest | Co wiadomo | Na co uważać |
|---|---|---|---|
| SAMe (S-adenozylometionina) | związek o działaniu przeciwutleniającym | korzyść kliniczna nie została rzetelnie zbadana | podawany na czczo; rzadko nudności |
| Sylimaryna (wyciąg z ostropestu plamistego) | mieszanina związków roślinnych | korzyści niejednoznaczne; słabo się wchłania | hamuje enzymy cytochromu P450 i glikoproteinę P, co grozi interakcjami z lekami |
| Witamina E | witamina rozpuszczalna w tłuszczach, przeciwutleniacz | w badaniu pilotażowym wzrosło jej stężenie we krwi i wątrobie, bez zmian w obrazie histologicznym | podawana z jedzeniem; nadmiar może zaburzać działanie witaminy K i krzepnięcie |
| Cynk | pierwiastek ograniczający wchłanianie miedzi | obniża miedź w wątrobie powoli, nadaje się do leczenia podtrzymującego | nie łączy się go z D-penicylaminą; tylko z zalecenia lekarza |
| Kwas ursodeoksycholowy | lek, nie suplement | szeroko stosowany mimo niewielu badań skuteczności | stosowany m.in. przy zastoju żółci; decyzja lekarza |
Tufts Cummings School zwraca uwagę, że SAMe, witamina E i ostropest są często zalecane przy chorobach wątroby, choć brakuje danych potwierdzających ich działanie akurat w chorobie związanej z miedzią. Jakość preparatów bywa różna, dlatego Tufts zaleca wybór produktów od rzetelnych producentów.
SAMe występuje w różnych postaciach, np. jako sól fitynianowa, które według ACVIM różnią się dawkowaniem. To kolejny powód, by preparat i jego ilość dobierał lekarz.
Sylimaryna: dlaczego postać preparatu ma znaczenie
Według ACVIM sylimaryna słabo się wchłania, a do uzyskania stężeń działających leczniczo potrzebne są duże, powtarzane ilości. Postać połączona z fosfatydylocholiną wchłania się lepiej, ale nie wiadomo, czy osiąga stężenia o znaczeniu leczniczym.
Preparaty z ostropestem różnią się więc nie tylko marką, ale też tym, ile substancji czynnej faktycznie trafia do organizmu.
Zespół ACVIM zaleca ostrożność przy łączeniu sylimaryny z wieloma lekami jednocześnie, bo hamuje ona enzymy, które te leki rozkładają.
Kwas ursodeoksycholowy i cynk - leczenie, nie suplementacja
Kwas ursodeoksycholowy jest według ACVIM szeroko stosowany, choć jego skuteczność zbadano w niewielkim stopniu. Badania bezpieczeństwa nie wykazały istotnych działań niepożądanych, rzadko zdarzają się nudności i biegunka. Eksperci widzą dla niego miejsce m.in. przy zastoju żółci, zapaleniu przewodzików żółciowych i podejrzeniu zakażenia dróg żółciowych.
Cynk ogranicza wchłanianie miedzi, ale Tufts Cummings School zaznacza, że jego skuteczność jest niepewna. Psy leczone penicylaminą, lekiem wiążącym miedź, powinny według Tufts dostawać witaminę B6, bo lek może obniżać jej stężenie we krwi.
Witaminy, których nadmiar szkodzi
Większa ilość nie znaczy lepiej. Merck Veterinary Manual opisuje kilka sytuacji, w których nadmiar witaminy szkodzi psu z chorobą wątroby albo bez niej:
- witamina A - nadmiar może prowadzić do włóknienia wątroby,
- witamina D - nadmiar grozi hiperkalcemią, czyli zbyt wysokim stężeniem wapnia we krwi,
- witamina E - zbyt duże ilości mogą zakłócać działanie witaminy K i powodować zaburzenia krzepnięcia,
- witamina C - nie jest zalecana psom z chorobą spichrzeniową miedzi ani z dużymi zapasami żelaza w wątrobie, bo może nasilać uszkodzenie oksydacyjne,
- witamina K - według ACVIM przewlekłe nadmierne podawanie może zwiększać stres oksydacyjny.
Witaminy z grupy B uzupełnia się natomiast przy przewlekłej chorobie wątroby. ACVIM zaleca zbilansowany preparat zwłaszcza psom, które dużo piją i oddają dużo moczu albo dostają leki moczopędne.
Witamina E i K przy zastoju żółci
Żółć jest potrzebna do wchłaniania tłuszczów i rozpuszczalnych w nich witamin. Przy przewlekłej niedrożności zewnątrzwątrobowych dróg żółciowych lub ciężkim zaniku przewodzików żółciowych ich przyswajanie słabnie, a pies z takim problemem często ma żółtaczkę.
Merck Veterinary Manual opisuje witaminę E jako związek o działaniu przeciwutleniającym, przeciwzapalnym i przeciwwłóknieniowym. U psów z zastojem żółci podręcznik wymienia większe ilości witaminy E lub jej postać rozpuszczalną w wodzie.
Witaminę K według podręcznika podaje się jak najwcześniej każdemu zwierzęciu z żółtaczką i podejrzeniem choroby wątroby, zwłaszcza przed zabiegami inwazyjnymi, np. biopsją. Ilość, postać i drogę podania ustala lekarz - nie jest to preparat do podawania na własną rękę.
Jak omówić suplement z lekarzem weterynarii
Przed wprowadzeniem preparatu warto przygotować kilka informacji:
- pełną nazwę i skład suplementu, łącznie z dodatkami smakowymi,
- listę wszystkich leków psa, bo sylimaryna może wpływać na ich przemiany w organizmie,
- informację, czy pies je karmę z ograniczeniem miedzi - Tufts zaleca, by suplementy w takiej diecie również były ubogie w miedź,
- pytanie o sposób podania: na czczo czy z jedzeniem.
Gotowe zestawy pytań dotyczących żywienia zawiera tekst, w którym zebrano listę pytań do lekarza o dietę. Suplement uzupełnia leczenie i dietę, ale żadnego z nich nie zastępuje.
Kiedy do weterynarza: gdy po wprowadzeniu preparatu pojawiają się wymioty, nudności lub biegunka, a także krwawienie z nosa lub dziąseł albo przedłużające się krwawienie z drobnych ran, które może świadczyć o zaburzeniach krzepnięcia. Psu przyjmującemu kilka leków żadnego suplementu nie podaje się bez konsultacji.
