Skąd się bierze okres zapisany na opakowaniu?
Okres stosowania nie jest pomysłem producenta. Rozporządzenie Komisji (UE) 2020/354 przypisuje go każdemu planowanemu zastosowaniu karmy dietetycznej, a producent podaje go na etykiecie jako przedział z wykazu albo jako dokładniejszy okres mieszczący się w tych granicach.
Według części A załącznika okres ten wskazuje czas, w jakim zwykle powinien zostać osiągnięty dany cel żywieniowy. Nie jest to więc data ważności ani maksymalny czas bezpiecznego podawania.
Zasada jest taka sama dla puszek i granulatów, bo forma nie zmienia przeznaczenia. Różnice między obiema formami opisuje tekst o wyborze między karmą mokrą a suchą.
Jak długo karma weterynaryjna dla psa jest podawana przy różnych chorobach?
Tabela zestawia zalecane okresy stosowania z rozporządzenia 2020/354 dla przeznaczeń, które dotyczą psów. Nazwy przeznaczeń podano w brzmieniu z polskiej wersji przepisów.
| Przeznaczenie w wykazie UE | Zalecany okres stosowania |
|---|---|
| Ograniczenie ostrych zaburzeń wchłaniania jelitowego (karma uzupełniająca) | 1-7 dni |
| Rozpuszczanie kamieni struwitowych | 5-12 tygodni |
| Obniżenie nietolerancji składników i substancji odżywczych | 3-8 tygodni; jeśli objawy zanikają, początkowo do roku |
| Wspomaganie funkcji skóry w przypadku dermatozy i wypadania sierści | początkowo do 2 miesięcy |
| Wspomaganie przemiany lipidów w wypadku hiperlipidemii | początkowo do 2 miesięcy |
| Wyrównywanie zaburzeń trawienia | początkowo do 12 tygodni; przez całe życie przy przewlekłej niewydolności trzustki |
| Ograniczenie zaburzeń wchłaniania jelitowego | do 12 tygodni |
| Wspomaganie metabolizmu stawów w przypadku zapalenia kości i stawów | początkowo do 3 miesięcy |
| Wspomaganie czynności wątroby w przypadku chronicznej niewydolności wątroby | początkowo do 4 miesięcy |
| Ograniczanie poziomu miedzi w wątrobie | początkowo do 6 miesięcy |
| Wspomaganie funkcji nerek w przypadku ich chronicznej niewydolności | początkowo do 6 miesięcy; 2-4 tygodnie przy czasowej niewydolności nerek |
| Wspomaganie funkcji serca w chronicznej niewydolności serca | początkowo do 6 miesięcy |
| Regulacja zaopatrzenia w glukozę (Diabetes mellitus) | początkowo do 6 miesięcy |
| Zapobieganie ponownemu tworzeniu się kamieni struwitowych | początkowo do 6 miesięcy |
| Ograniczanie powstawania kamieni szczawianowych | do 6 miesięcy |
| Ograniczanie powstawania kamieni cystynowych | początkowo do 6 miesięcy |
| Ograniczanie powstawania kamieni moczanowych | do 6 miesięcy; przez całe życie przy nieodwracalnych zaburzeniach metabolizmu kwasu moczowego |
| Redukcja nadmiernej masy ciała | do osiągnięcia docelowej masy ciała i dalej, jeśli jest to potrzebne do jej utrzymania |
| Powrót do normalnego żywienia, rekonwalescencja | do momentu powrotu do normy |
Przewlekła choroba nerek nie ustępuje, więc okres z etykiety jest przy niej przede wszystkim terminem kontroli. Zmiany żywienia na kolejnych etapach choroby opisuje tekst o żywieniu psa na kolejnych etapach choroby nerek.
Co oznacza słowo „początkowo”?
Przy wielu przeznaczeniach okres zaczyna się od słowa „początkowo”. Wymagane na etykiecie zdanie „Przed użyciem lub przedłużeniem okresu stosowania zaleca się konsultację z lekarzem weterynarii” pokazuje, że przepisy przewidują dalsze stosowanie, ale po ocenie lekarza.
Przy chorobach przewlekłych okres z etykiety jest punktem kontrolnym, a nie końcem diety. Lekarz sprawdza wtedy, czy karma nadal odpowiada stanowi psa, czy choroba nie postępuje i czy nie pojawiły się nowe problemy, które zmieniają potrzeby żywieniowe.
W dwóch przypadkach przepisy wprost dopuszczają stosowanie przez całe życie: przy przewlekłej niewydolności trzustki oraz przy nieodwracalnych zaburzeniach metabolizmu kwasu moczowego, które sprzyjają kamieniom moczanowym.
Kiedy dietę kończy się po osiągnięciu celu?
Najprostszym przykładem jest rozpuszczanie kamieni struwitowych. Według Merck Veterinary Manual całkowite rozpuszczenie struwitów w pęcherzu psa trwa średnio 1-2 miesiące, choć może trwać dłużej. Postęp ocenia się, porównując wielkość kamieni na kolejnych zdjęciach rentgenowskich.
Kamienie, które po 1-2 miesiącach diety się nie zmniejszają, prawdopodobnie nie są struwitami i wymagają innego postępowania. Gdy struwity powstały na tle zakażenia, a zakażenie ustąpiło, długotrwałe żywienie dietą według Merck nie jest wskazane.
Tradycyjnie zalecano kontynuowanie diety jeszcze 2-4 tygodnie po zniknięciu kamieni na zdjęciu, ale według tego samego źródła niewiele dowodów potwierdza takie postępowanie. Szczegóły diety rozpuszczającej opisuje tekst o żywieniu przy struwitach.
Przy karmie rekonwalescencyjnej przepisy nie podają liczby tygodni, tylko zapis „do momentu powrotu do normy”. Dieta kończy się więc wtedy, gdy pies po chorobie lub zabiegu może wrócić do zwykłego żywienia, co ocenia lekarz.
Zakończenie diety bywa równie ważne jak jej rozpoczęcie. Cailin R. Heinze z Uniwersytetu Tufts zwraca uwagę, że część karm weterynaryjnych ma poziomy składników właściwe przy chorobie, ale niebezpieczne dla zdrowego zwierzęcia.
Przykładem są karmy nerkowe o obniżonej zawartości białka i fosforu: u zwierząt ze zdrowymi nerkami mogą prowadzić do niedoborów i problemów zdrowotnych. Dlatego diety weterynaryjnej nie podaje się „na zapas” ani dłużej, niż wymaga tego stan psa.
Jak wygląda kontrola w czasie diety?
Heinze podkreśla, że zwierzę z problemem zdrowotnym wymagającym specjalnej diety powinno być ściśle monitorowane przez lekarza weterynarii. Zakres kontroli zależy od choroby: przy rozpuszczaniu struwitów Merck wymienia między innymi badanie moczu i zdjęcia rentgenowskie.
Przy każdej kontroli przydają się informacje od właściciela:
- od kiedy pies je dietę i w jakiej formie,
- ile zjada dziennie i czy dostaje coś poza karmą,
- czy zmieniła się masa ciała, apetyt, pragnienie lub wygląd kału,
- czy wróciły objawy, z powodu których dietę zalecono.
Kiedy do weterynarza: przed upływem zalecanego okresu, jeśli objawy nie ustępują lub się nasilają, oraz zawsze przed samodzielnym odstawieniem diety. Przy kamicy moczowej pilnej wizyty wymaga parcie na mocz bez oddawania moczu.
W skrócie: okres na etykiecie wynika z przepisów UE i oznacza czas, w którym zwykle osiąga się cel żywieniowy. Po nim lekarz decyduje o kontynuacji, zmianie lub zakończeniu diety, a przy chorobach przewlekłych przepisy przewidują jej przedłużenie po konsultacji.
