Dlaczego karma weterynaryjna działa jako całość?
Większość przeznaczeń dla psów w rozporządzeniu Komisji (UE) 2020/354 zawiera zapis, że karmę wprowadza się na rynek jako mieszankę paszową pełnoporcjową. Ma ona więc pokrywać całą dzienną dawkę, a jej wymagania odnoszą się do całej diety.
Limity są podane na kilogram karmy. Karma wspomagająca nerki może mieć najwyżej 5 g fosforu i 220 g białka surowego na kilogram, przy wilgotności 12%. Dosypanie karmy o wyższej zawartości fosforu podnosi jego ilość w całej misce ponad zakładany poziom.
Ta sama zasada dotyczy każdej diety: mało tłuszczu, ograniczony sód czy wyselekcjonowane źródła białka mają sens tylko wtedy, gdy nie rozcieńcza ich inne jedzenie. Wybór między puszką a granulatem opisuje osobno tekst o formach karmy weterynaryjnej.
Mieszanie karm weterynaryjnych o różnym przeznaczeniu
Pies z dwiema chorobami nie musi dostawać dwóch karm. Lisa M. Freeman z Uniwersytetu Tufts zwraca uwagę, że większość chorób nie ma sprzecznych celów żywieniowych, więc często da się dobrać dietę spełniającą wszystkie potrzeby. Punktem wyjścia jest lista celów dla każdej choroby.
Gdy cele się wykluczają, ustala się priorytety według tego, który problem jest najpoważniejszy. Przykładem jest pies, który z powodu problemów trawiennych wymaga diety niskotłuszczowej, a jednocześnie dużej ilości kalorii, by utrzymać masę ciała.
Sprzeczność dobrze widać też na przykładzie kotów, który podaje Freeman: dieta przy chorobach dolnych dróg moczowych ma zwykle dużo sodu, a choroba serca wymaga jego ograniczenia. Wymieszanie obu karm nie rozwiązuje takiego konfliktu, tylko osłabia działanie każdej z nich.
Istnieją też karmy łączące dwa przeznaczenia, na przykład przy chorobie nerek i chorobie stawów albo przy nadwadze i kamicy moczowej. Rozporządzenie 2020/354 wymaga, by taka karma spełniała warunki wszystkich odpowiednich wpisów, czego nie zapewnia domowe wymieszanie dwóch diet.
Karmy łączone nie zawsze są optymalne, bo dla konkretnego psa mogą mieć za dużo kalorii lub tłuszczu albo za mało białka. Wtedy plan żywienia może zindywidualizować lekarz weterynarii specjalizujący się w żywieniu zwierząt.
| Sytuacja | Czy łączyć samodzielnie | Powód |
|---|---|---|
| Sucha i mokra wersja tej samej diety | Zwykle tak, po przeliczeniu porcji | Obie mają to samo przeznaczenie i te same założenia |
| Dwie karmy weterynaryjne o różnym przeznaczeniu | Nie | W mieszance żadna z nich nie spełnia już swoich wymagań |
| Karma weterynaryjna i zwykła karma | Nie | Zwykła karma rozcieńcza cechy diety, na przykład ograniczony fosfor |
| Dieta eliminacyjna i jakiekolwiek inne jedzenie | Nie | Inne źródło białka może zafałszować wynik próby |
| Karma łącząca dwa przeznaczenia | Tylko z zalecenia lekarza | Musi spełniać wymagania obu wpisów |
Sucha i mokra wersja tej samej diety
Łączenie granulatu i puszki o tym samym przeznaczeniu nie zmienia celu diety, bo obie wersje muszą spełniać wymagania tego samego wpisu w wykazie. Zmienia się natomiast ilość wody i energii w porcji, więc dawki obu części przelicza się według kalorii.
Taki układ bywa wygodny, na przykład gdy puszka zwiększa ilość wody w diecie albo pomaga podać lek. Przed jego wprowadzeniem warto ustalić z lekarzem dzienne zapotrzebowanie energetyczne psa i część, która ma pochodzić z każdej formy.
Inaczej jest, gdy sucha karma pochodzi z jednej linii, a mokra z innej, choć obie mają to samo przeznaczenie. Ich profile mogą się różnić, na przykład zawartością tłuszczu czy źródłami białka, co ma znaczenie zwłaszcza w diecie eliminacyjnej.
Kiedy dodatki do miski zmieniają dietę?
Mieszanie nie dotyczy wyłącznie karm. Freeman przypomina, że przysmaki, jedzenie ze stołu, produkty do pielęgnacji zębów, gryzaki, suplementy i jedzenie do podawania leków mogą mieć dla przebiegu choroby takie samo znaczenie jak główna dieta.
Najostrzejsze zasady obowiązują w próbie eliminacyjnej przy podejrzeniu alergii pokarmowej. Według Merck Veterinary Manual zwierzę dostaje wtedy wyłącznie dietę próbną przez cały czas trwania próby.
Unika się wszystkiego, co zawiera składniki pokarmowe, w tym gryzaków ze skóry, smakowych osłonek na tabletki i jedzenia ze stołu. Alergeny mogą się kryć także w smakowych lekach i suplementach, dlatego przed próbą warto omówić z lekarzem wszystkie preparaty podawane doustnie.
Próba trwa długo: według tego samego źródła do rozpoznania 95% zwierząt z alergią pokarmową może być potrzebne co najmniej 10 tygodni. Objawy, które mogą wskazywać na taki problem, opisuje tekst o tym, jak odróżnić alergię pokarmową od atopii.
Zasady nagradzania psa w czasie diety weterynaryjnej omawia osobno artykuł o przysmakach przy diecie z zalecenia lekarza.
Jak przejść z jednej diety na drugą?
Krótkie łączenie dwóch karm zdarza się przy zmianie diety, gdy nową karmę wprowadza się stopniowo. To etap przejściowy, a nie sposób żywienia, a jego długość i proporcje warto ustalić z lekarzem weterynarii.
Ogólne zasady stopniowej zmiany karmy u psa z wrażliwym przewodem pokarmowym opisuje tekst o rozkładaniu zmiany karmy w czasie.
Jeśli pies nie chce jeść zaleconej diety, rozwiązaniem nie jest dosypywanie zwykłej karmy, tylko rozmowa z lekarzem. Według Freeman pies powinien lubić swoje jedzenie, a lekarz może zaproponować inną formę, inny smak albo inną karmę o tym samym przeznaczeniu.
Kiedy do weterynarza: gdy po połączeniu karm albo po zmianie diety pojawiają się wymioty, biegunka lub odmowa jedzenia, a także gdy w czasie próby eliminacyjnej pies zjadł coś spoza diety. Lekarz zdecyduje, jak dalej prowadzić żywienie lub próbę.
W skrócie: suchą i mokrą wersję tej samej diety łączy się po przeliczeniu kalorii. Dwóch diet o różnym przeznaczeniu ani diety ze zwykłą karmą nie miesza się bez lekarza, a w próbie eliminacyjnej pies nie dostaje niczego poza karmą próbną.
