Wątroba · 7 min czytania

Domowa dieta wątrobowa dla psa - zasady i ryzyka

Domowa dieta wątrobowa dla psa jest możliwa, ale tylko na podstawie receptury ułożonej przez specjalistę żywienia zwierząt, który uwzględni rozpoznanie, ilość i źródło białka, zawartość miedzi oraz suplement witaminowo-mineralny. Największym ryzykiem są samodzielne zmiany w przepisie i pomijanie suplementów, które prowadzą do niedoborów.

Ilustracja: Domowa dieta wątrobowa dla psa - zasady i ryzyka

Treść przygotowana przy wsparciu sztucznej inteligencji (AI).

Kiedy gotowanie dla psa z chorą wątrobą ma uzasadnienie

Gotowa karma weterynaryjna to najprostszy sposób na dietę o kontrolowanym składzie. Domowe jedzenie bywa rozważane wtedy, gdy pies nie akceptuje karmy, gdy potrzebna jest nietypowa ilość białka albo gdy kilka chorób naraz wymaga różnych ograniczeń.

Zespół ACVIM wskazuje, że domową dietę z ograniczeniem miedzi może ułożyć specjalista żywienia klinicznego. Przy innych chorobach wątroby rozsądnie jest stosować tę samą zasadę, bo od rozpoznania zależy, które składniki trzeba zmienić.

Jednym z realnych powodów gotowania jest białko. Według ACVIM gotowe diety z ograniczeniem miedzi mają zwykle umiarkowanie obniżone białko, a większość psów z przewlekłym zapaleniem wątroby nie wymaga jego ograniczania. Domowa receptura pozwala połączyć mało miedzi z większą ilością białka.

Punktem odniesienia pozostają wymagania stawiane gotowym dietom. Opisuje je tekst, w którym zebrano parametry składu gotowej karmy wątrobowej.

Domowa dieta wątrobowa dla psa - co powinna zawierać receptura

Według Merck Veterinary Manual dieta przy chorobach wątroby ma być zbilansowana, łatwo strawna, chętnie zjadana i gęsta energetycznie, z dodatkiem witamin rozpuszczalnych w wodzie. Energię oblicza się dla prawidłowej masy ciała psa, a nie dla aktualnej.

Element recepturyPo co jestRyzyko przy zmianie lub pominięciu
Źródło białka, np. twarożek, jogurt, tofu, białe mięso kurczakapokrywa potrzeby białkowe i chroni masę mięśniowąprzy encefalopatii zamiana na czerwone mięso lub ryby może nasilić objawy
Źródło energii: węglowodany i tłuszczdostarcza kalorii, dzięki czemu białko z diety jest lepiej wykorzystywanezmiana produktu zmienia kaloryczność porcji
Skoncentrowany suplement witaminowo-mineralnyuzupełnia składniki, których nie dostarczą same produktyniedobory witamin i składników mineralnych
Dokładne gramaturyutrzymują proporcje zaplanowane przez specjalistęporcje „na oko” zmieniają bilans białka, energii i minerałów

Tufts Cummings School podkreśla, że bez skoncentrowanych suplementów witaminowo-mineralnych domowa dieta nie dostarczy w stały sposób wszystkich niezbędnych składników. Dlatego recepturę wykonuje się dokładnie tak, jak ją zaprojektowano.

Przy hepatopatii miedziowej konsensus ACVIM zaleca dożywotnie ograniczenie miedzi w diecie. W domowej recepturze oznacza to dobór produktów ubogich w ten pierwiastek i takiego suplementu, by cała dieta mieściła się w zalecanym poziomie.

Znaczenie ma też woda. ACVIM zaleca, by u takich psów zawierała mniej niż 0,1 µg miedzi na gram, a przy miedzianej instalacji - spuszczanie jej przez około 5 minut. Dotyczy to również wody do gotowania.

Listę produktów, których się unika, zawiera tekst, w którym opisano produkty bogate w miedź.

Białko w domowej diecie wątrobowej: ile i z czego

Samo rozpoznanie choroby wątroby nie oznacza diety niskobiałkowej. Merck Veterinary Manual zaleca ograniczenie białka przy podejrzeniu encefalopatii, kryształach moczanu amonu w moczu lub potwierdzonym przecieku wrotno-systemowym. W pozostałych przypadkach białka zwykle się nie ogranicza.

Gdy ograniczenie jest potrzebne, ilość białka dobiera się indywidualnie i zwiększa stopniowo, obserwując psa. Jako lepiej tolerowane źródła podręcznik wymienia białka mleczne i sojowe, np. twarożek, jogurt i tofu, a w razie potrzeby białe mięso kurczaka.

Przy zwiększaniu białka lekarz obserwuje objawy encefalopatii i obecność kryształów moczanu amonu w moczu. Merck Veterinary Manual opisuje pobieranie trzech próbek moczu: rano, 4-8 godzin po posiłku i późnym wieczorem. Dlatego przy domowej diecie ważne są stałe pory posiłków i zapisywanie, co pies zjadł.

Czerwone mięso i ryby nie są zakazane każdemu psu z chorą wątrobą. Weterynaryjne diety wątrobowe opierają się na innych źródłach białka, lepiej tolerowanych przy encefalopatii. U psa bez encefalopatii o źródle białka decyduje receptura dobrana do rozpoznania.

Białka w domowej diecie nie warto też ograniczać bardziej, niż zalecono. Masa mięśniowa działa według podręcznika jak przejściowy bufor chroniący przed toksycznym działaniem amoniaku, a jej utrata osłabia tę ochronę.

Miska z dietą o obniżonym białku wygląda inaczej, niż spodziewa się właściciel. Tufts Cummings School wyjaśnia, że w diecie zdrowego psa białko daje zwykle 20-28 procent energii, więc węglowodany zajmują w misce znacznie więcej miejsca niż mięso. W dietach niskobiałkowych ta różnica jest jeszcze większa.

Popularny gotowany kurczak z ryżem bez suplementu nie jest pełnoporcjowym posiłkiem i nie zastępuje receptury wątrobowej.

Najczęstsze błędy przy gotowaniu według Tufts Cummings School

W ankiecie wśród klientów serwisu żywieniowego Tufts tylko 13 procent właścicieli po 6-12 miesiącach nadal przygotowywało dietę zgodnie z pierwotną recepturą. Częstą zmianą było modyfikowanie lub pomijanie suplementów. Tufts opisuje pięć typowych błędów:

  1. Mylenie objętości z kaloriami. Domowe jedzenie zawiera dużo wody: sucha karma ma zwykle 300-400 kcal w szklance, a pierś kurczaka czy ryż nieco ponad 200 kcal. Porcja domowa jest więc objętościowo większa.
  2. Oczekiwanie większej ilości mięsa. Proporcje w misce wynikają z kalorii, a nie z objętości produktów.
  3. Pomijanie suplementu. Bez niego receptura traci bilans witamin i składników mineralnych.
  4. Zmiana sposobu przygotowania lub zamiana składników. Pieczenie ziemniaków zamiast gotowania daje około 20 procent więcej potasu, a zamiana zwykłych ziemniaków na słodkie podnosi kaloryczność o około 60 procent.
  5. Zmiana ilości tylko jednego składnika. Przy korekcie porcji zmienia się proporcjonalnie wszystkie składniki, łącznie z olejem i suplementem, najlepiej ważąc je w gramach.

Wszystkie ilości w recepturze podaje się i odmierza w gramach, a nie w szklankach czy łyżkach, bo tylko waga pozwala zachować zaplanowane proporcje.

Każdą zmianę w przepisie omawia się z osobą, która go ułożyła. Dotyczy to także pozornie drobnych zamian, np. jednego rodzaju kaszy na inny.

Witaminy i sól w domowej kuchni dla psa z chorą wątrobą

Suplement w recepturze dobiera się do choroby, a nie „na wszelki wypadek”. Merck Veterinary Manual zaleca uzupełnianie witamin rozpuszczalnych w wodzie przy przewlekłej chorobie wątroby, ale opisuje też witaminy, których nadmiar szkodzi:

  • witamina A - nadmiar może prowadzić do włóknienia wątroby,
  • witamina D - nadmiar grozi zbyt wysokim stężeniem wapnia we krwi,
  • witamina C - nie jest zalecana psom z chorobą spichrzeniową miedzi ani z dużymi zapasami żelaza w wątrobie.

Dlatego do domowej diety nie dokłada się samodzielnie dodatkowych preparatów witaminowych, także tych przeznaczonych dla ludzi. Zespół ACVIM zaleca zbilansowany preparat witamin z grupy B zwłaszcza psom, które dużo piją i oddają dużo moczu albo dostają leki moczopędne.

Ilość sodu określa receptura. Przy wodobrzuszu zespół ACVIM zaleca unikanie produktów bogatych w sód, ale zaznacza, że w hepatologii człowieka bardzo ostre ograniczanie soli budzi kontrowersje: ma ograniczoną skuteczność i pogarsza smakowitość jedzenia.

Jak wprowadzić domową dietę i kontrolować jej efekty

Nową dietę wprowadza się stopniowo, przez kilka dni. Merck Veterinary Manual zaleca potem ocenę ilości zjadanego jedzenia, masy ciała i kondycji, bo zapotrzebowanie po ustabilizowaniu stanu często wymaga korekty.

Dzienną porcję dzieli się na mniejsze, częstsze posiłki - zasady zebrano w osobnym tekście: podział dziennej porcji na posiłki. Pomocne jest zapisywanie:

  • masy każdego składnika w gramach,
  • ilości zjedzonej i zostawionej w misce,
  • masy ciała psa, mierzonej zawsze na tej samej wadze,
  • wymiotów, biegunki i zmian zachowania po posiłkach.

Gdy pies odmawia jedzenia, Merck Veterinary Manual zaleca rozważenie karmienia przez sondę, a leki pobudzające apetyt uznaje za kontrowersyjne. Odmowa jedzenia nie jest więc powodem, by samodzielnie wzbogacać miskę mięsem czy tłustymi dodatkami.

Kiedy do weterynarza: gdy pies na domowej diecie je wyraźnie mniej, chudnie, staje się apatyczny albo ma żółtawe dziąsła, skórę lub białka oczu. Przy encefalopatii niepokojące są też zmiany zachowania po posiłku - ACVIM wymienia posiłki bogate w białko wśród czynników wywołujących encefalopatię.

W skrócie: domowa dieta wątrobowa wymaga receptury od specjalisty żywienia zwierząt, dokładnego ważenia składników i suplementu witaminowo-mineralnego. Białko ogranicza się tylko wtedy, gdy wymaga tego rozpoznanie, a każdą zmianę w przepisie konsultuje się z autorem receptury.

Najczęstsze pytania

Czy psu z chorą wątrobą można gotować według przepisu z książki lub internetu?

Bezpieczniej tego unikać. Ogólny przepis nie uwzględnia rozpoznania, a od niego zależy ilość białka i miedzi. Zespół ACVIM wskazuje specjalistę żywienia klinicznego jako osobę, która układa domową dietę dla psa z nadmiarem miedzi w wątrobie.

Czy twarożek jest dobry dla psa z chorą wątrobą?

U psów z encefalopatią zależną od białka Merck Veterinary Manual wymienia białka mleczne, w tym twarożek i jogurt, wśród najlepiej tolerowanych źródeł. Twarożek nie jest jednak kompletną dietą i powinien wchodzić do receptury w ilości ustalonej przez specjalistę.

Dlaczego porcja domowej diety jest większa niż porcja suchej karmy?

Domowe jedzenie zawiera dużo wody, więc w tej samej objętości dostarcza mniej kalorii niż sucha karma. Pies na diecie gotowanej potrzebuje zatem większej objętości jedzenia, a porcję wylicza się w gramach na podstawie kalorii, nie na oko.

Czy można zamienić jeden składnik receptury na podobny?

Nie bez konsultacji z autorem receptury. Nawet podobne produkty różnią się składem - według Tufts słodkie ziemniaki użyte w miejsce zwykłych dają około 60 procent więcej kalorii. Przy chorobie wątroby zamiana źródła białka może dodatkowo zmienić jego tolerancję.

Czy domowa dieta wątrobowa wymaga suplementów?

Tak. Bez skoncentrowanego suplementu witaminowo-mineralnego domowa dieta nie pokrywa w stały sposób zapotrzebowania na wszystkie niezbędne składniki. Merck Veterinary Manual zaleca też uzupełnianie witamin rozpuszczalnych w wodzie, a konkretny preparat dobiera autor receptury.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny. Dietę psa przy chorobie zawsze warto ustalić z lekarzem weterynarii, który zna wyniki badań zwierzęcia.

Czytaj dalej