Dlaczego mniejsze porcje zamiast dużych
Merck Veterinary Manual opisuje dietę przy chorobach wątroby jako łatwo strawną, smaczną, kaloryczną i podawaną często w małych porcjach. Celem jest dobre trawienie i przyswajanie składników oraz to, by pies zjadał potrzebną ilość z własnej woli.
Podręcznik nie podaje jednak konkretnej liczby posiłków na dobę i nie robią tego też inne sprawdzone źródła. Liczbę ustala lekarz, biorąc pod uwagę apetyt psa, tolerancję białka i to, jak pies znosi poszczególne porcje.
Według Merck Veterinary Manual ilość białka u psów z encefalopatią dobiera się indywidualnie do tolerancji, a dawne, bardzo surowe zalecenia ograniczania białka zostały zakwestionowane. Podział na mniejsze porcje jest jednym ze sposobów, by pies dostał potrzebne białko bez dużego obciążenia naraz.
Częstsze karmienie nie oznacza więcej jedzenia. Dzienna ilość pozostaje taka sama, zmienia się tylko jej podział. Jeśli pies je domowe jedzenie, rozkład posiłków ustala się razem z recepturą - opisano to w osobnym tekście: domowe gotowanie przy chorobie wątroby.
Posiłek a objawy encefalopatii wątrobowej
U psów z przeciekiem wrotno-systemowym część krwi omija wątrobę, która nie może właściwie przetworzyć toksyn i produktów przemiany materii. Tufts Cummings School opisuje, że w ciężkich przypadkach pies wpatruje się w ścianę, chwieje się jak pijany lub dostaje drgawek, szczególnie po posiłkach.
Związek objawów z jedzeniem wynika z białka. Tufts zwraca uwagę, że białko jaj, nabiału i soi rzadziej wywołuje encefalopatię niż mięso i podroby. Mniejsza porcja oznacza mniejszą ilość białka w jednym posiłku, choć sama liczba posiłków nie zastąpi właściwego składu diety.
Regularne pory karmienia ułatwiają obserwację. Gdy objawy pojawiają się zawsze po tym samym posiłku, ta informacja pomaga lekarzowi w korekcie diety.
Stałe pory przydają się też przy badaniach. Przy ocenie tolerancji białka Merck Veterinary Manual opisuje pobieranie moczu rano, 4-8 godzin po posiłku i późnym wieczorem, więc lekarz może zapytać, o której pies jada.
Co poza wielkością posiłku sprzyja epizodom encefalopatii
Merck Veterinary Manual wymienia kilka czynników, które mogą wywołać lub nasilić encefalopatię wątrobową:
- nadmiar białka w diecie, zwłaszcza z czerwonego mięsa i ryb, a u części psów także z jaj,
- krwawienie z przewodu pokarmowego,
- zaparcia, które zwiększają powstawanie i wchłanianie toksyn w jelicie grubym,
- odwodnienie i hipoglikemię, czyli zbyt niski poziom cukru we krwi,
- infekcje, gorączkę i niektóre leki.
Część z nich wiąże się z codzienną opieką: stałym dostępem do wody, regularnymi wypróżnieniami i pilnowaniem, by pies nie dostawał mięsa spoza diety.
Podręcznik wspomina też, że u psów jogurt z probiotykami jako dodatkowe źródło białka może dawać korzyści podobne do laktulozy. O jego włączeniu i ilości decyduje lekarz, bo jogurt także wlicza się do dziennej puli białka.
U psa otępiałego karmienie wstrzymuje się według podręcznika do czasu poprawy stanu neurologicznego i potwierdzenia pracy jelit. Takiego psa nie karmi się na siłę.
Ile posiłków dostaje pies z chorą wątrobą - rozkład porcji w praktyce
- Ustalenie dziennej porcji. Merck Veterinary Manual zaleca liczyć energię dla prawidłowej, a nie aktualnej masy ciała.
- Odważenie całej dziennej ilości rano. Odliczona porcja ułatwia podział i chroni przed dokładaniem.
- Podział na równe części. Liczbę posiłków uzgadnia się z lekarzem.
- Wliczenie przysmaków i jedzenia do tabletek. Też dostarczają białka i energii.
- Kontrola masy ciała i kondycji. Po ustabilizowaniu stanu porcje często wymagają korekty.
Plan posiłków najłatwiej utrzymać, gdy pasuje do rytmu domu. Pory karmienia uzgadnia się z lekarzem także pod kątem leków i preparatów, które pies dostaje w ciągu dnia, żeby nie mnożyć osobnych pór podawania.
Przy zmianie karmy lub powrocie apetytu porcję zwiększa się stopniowo, przez kilka dni. Podobnie przebiega stopniowa zmiana karmy u psów z wrażliwym przewodem pokarmowym.
| Sytuacja | Co pomaga | Kiedy zgłosić lekarzowi |
|---|---|---|
| Słaby apetyt | karma kaloryczna i smaczna, mniejsze porcje | gdy pies regularnie zostawia część porcji lub chudnie |
| Objawy po posiłku | stałe pory karmienia i notatki | zawsze - może to wskazywać na zbyt dużą ilość lub nieodpowiednie źródło białka |
| Nowa karma | stopniowe dochodzenie do pełnej porcji | gdy pojawiają się wymioty lub biegunka |
| Zaparcia u psa z encefalopatią | stały dostęp do wody, zalecenia lekarza | gdy pies nie oddaje kału lub robi to z trudem |
| Odmowa jedzenia | pilna ocena przez lekarza | od razu |
Gdy pies je mało albo wcale
Przy słabym apetycie karma kaloryczna pozwala pokryć potrzeby mniejszą ilością jedzenia. Ogólne sposoby, które pomagają, gdy potrzebne jest zachęcanie psa do jedzenia, opisano przy okazji rekonwalescencji po zabiegach.
Gdy pies przestaje jeść, Merck Veterinary Manual zaleca rozważenie karmienia przez sondę. Sonda nosowo-żołądkowa służy według podręcznika krótkotrwale, a przy dłuższym wsparciu stosuje się także sondę przełykową.
Leki pobudzające apetyt podręcznik uznaje za kontrowersyjne, bo mogą opóźniać właściwe wsparcie żywieniowe, a część z nich jest przetwarzana przez wątrobę. Decyzję o sposobie karmienia podejmuje lekarz.
Kiedy do weterynarza: gdy pies z chorobą wątroby odmawia jedzenia, wymiotuje po posiłkach albo po jedzeniu staje się otępiały, chwiejny lub dostaje drgawek. Takie objawy wymagają pilnej oceny, a nie samodzielnej zmiany liczby posiłków. Psa otępiałego nie karmi się na siłę ani strzykawką.
W skrócie: psu z chorą wątrobą podaje się dzienną porcję w częstszych, mniejszych posiłkach, bez zwiększania łącznej ilości. Konkretnej liczby posiłków źródła nie podają - ustala ją lekarz. Stałe pory karmienia ułatwiają obserwację objawów i planowanie badań.
