Które węglowodany utrudniają kontrolę cukrzycy?
Podręcznik Merck wskazuje, że u psów z cukrzycą preferuje się karmy bogate w błonnik i węglowodany złożone, a unika karm z dużą ilością cukrów prostych. Jako przykład tych drugich podaje karmy półwilgotne. Cukry proste szybko podnoszą poziom glukozy, co utrudnia jego kontrolę.
Węglowodany z karmy są trawione do glukozy, która trafia do krwi. U zdrowego psa trzustka odpowiada na to wydzieleniem insuliny, a u psa z cukrzycą tę rolę przejmują zastrzyki o ustalonej porze. Dlatego liczy się, jak szybko glukoza z posiłku pojawia się we krwi.
Wytyczne AAHA wśród celów diety wymieniają odpowiednią ilość białka i węglowodanów, ograniczenie tłuszczu oraz kontrolę kalorii i porcji. Sterowanie ilością białka i węglowodanów ma według AAHA ograniczać wzrost glukozy po posiłku.
Rodzaj węglowodanów to jedna z kilku zasad, na których opiera się karmienie psa chorego na cukrzycę. Pozostałe to stała karma, stałe pory posiłków powiązane z insuliną i kontrola masy ciała. Merck zaznacza, że sama dieta i odchudzanie nie opanują cukrzycy - podstawą leczenia pozostaje insulina.
W praktyce źródłem cukrów prostych w diecie psa bywają nie tylko karmy, ale też dodatki: słodzone przysmaki, ciastka, resztki deserów czy półwilgotne gryzaki. Ich ograniczenie to prosty krok, który nie wymaga zmiany karmy.
Jak działa błonnik w diecie psa z cukrzycą?
Według AAHA karmy z większą ilością błonnika rozpuszczalnego i nierozpuszczalnego mogą poprawiać kontrolę cukrzycy, bo zmniejszają wzrost glukozy po posiłku. Ta sama grupa karm pomaga ograniczyć kalorie u psów otyłych, u których redukcja masy jest częścią leczenia.
Obok karm z dodatkiem błonnika AAHA wymienia też karmy przeznaczone do utrzymania masy u psów z cukrzycą oraz karmy do odchudzania otyłych psów z cukrzycą. Wszystkie te grupy mogą według wytycznych poprawiać kontrolę glukozy.
AAHA wspomina też, że część lekarzy zaleca dodatek błonnika do karmy, np. dyni z puszki bez dodatków, fasolki szparagowej albo preparatów z łuską babki (psyllium) lub dekstryną pszenną. Taki dodatek zmienia bilans diety, więc jego rodzaj i ilość ustala lekarz.
Czy zmiana pomogła, lekarz ocenia na podstawie objawów, masy ciała i pomiarów glukozy. AAHA podkreśla, że przy monitorowaniu cukrzycy najważniejsze są objawy kliniczne, np. pragnienie i ilość oddawanego moczu, a nie pojedynczy wynik badania.
Błonnik działa również na jelita, dlatego u psów z problemami trawiennymi przydaje się wiedza o tym, jaki jest wpływ błonnika na wrażliwe jelita.
Dieta psa z cukrzycą - zestawienie składników
| Składnik | Co podają źródła | Wniosek praktyczny |
|---|---|---|
| Cukry proste (mono- i disacharydy) | Merck: unikać karm z ich dużą ilością, np. półwilgotnych. Rozporządzenie 2020/354: w karmie dietetycznej na cukrzycę najwyżej 62 g/kg przy 12 procentach wilgotności | Bez słodzonych karm i przysmaków |
| Węglowodany złożone | Merck: preferowane u psów z cukrzycą | Typowy składnik karm dla psów z cukrzycą |
| Błonnik rozpuszczalny i nierozpuszczalny | AAHA: mniejszy wzrost glukozy po posiłku, łatwiejsza redukcja kalorii | Korzystny zwłaszcza u psów z nadwagą |
| Tłuszcz | AAHA: ograniczenie jako jeden z celów diety | Ostrożnie z tłustymi resztkami i dodatkami |
| Białko | AAHA: odpowiednia ilość jako jeden z celów diety | Poziom dobiera lekarz, zwłaszcza przy innych chorobach |
Kiedy więcej błonnika nie jest dobrym pomysłem?
U psa wychudzonego celem jest odbudowa masy i mięśni, a nie ograniczanie kalorii. AAHA zaleca wtedy dobrą karmę bytową albo karmę dla diabetyków zawierającą oba rodzaje błonnika, ale nieprzeznaczoną do odchudzania.
Zalecenia zmieniają się też przy chorobach towarzyszących. AAHA wymienia przewlekłą chorobę nerek, zapalenie trzustki i choroby jelit jako sytuacje, w których dietę dostosowuje się do wszystkich problemów jednocześnie, a nie tylko do cukrzycy.
Liczy się również smak. Wytyczne podkreślają, że karma ma być chętnie zjadana, by spożycie było przewidywalne. Nawet najlepiej dobrana dieta psa z cukrzycą nie spełni zadania, jeśli pies regularnie zostawia część porcji.
Ostrożności wymaga każda zmiana składu. Inna ilość błonnika czy węglowodanów może zmienić sposób wchłaniania glukozy, a więc także zapotrzebowanie na insulinę. Dlatego zmian nie wprowadza się samodzielnie.
U psa otyłego dieta ma podwójne zadanie. Merck wskazuje, że otyłość sprzyja insulinooporności, więc karma z większą ilością błonnika jednocześnie łagodzi wzrost glukozy po posiłku i pomaga stopniowo zmniejszać masę ciała.
Kiedy do weterynarza: gdy po zmianie karmy pies je mniej niż zwykle, pije i oddaje mocz częściej, chudnie albo staje się osowiały. Wzmożone pragnienie i oddawanie moczu podręcznik Merck wymienia wśród objawów cukrzycy, a ich nasilenie może oznaczać gorszą kontrolę choroby.
Co oznacza „niska zawartość cukrów” na karmie dietetycznej?
W UE karmy dietetyczne dla zwierząt z cukrzycą opisuje rozporządzenie Komisji (UE) 2020/354 pod nazwą „regulacja zaopatrzenia w glukozę (Diabetes mellitus)”. Taka karma zawiera najwyżej 62 g cukrów prostych i dwucukrów na kilogram, w przeliczeniu na wilgotność 12 procent, i jest karmą pełnoporcjową.
Na etykiecie musi znaleźć się informacja o niskiej zawartości mono- i disacharydów oraz zalecenie, by przed użyciem i przed przedłużeniem stosowania zasięgnąć opinii lekarza weterynarii. Rozporządzenie wskazuje zalecany okres stosowania początkowo do 6 miesięcy.
Limit dotyczy cukrów, a nie wszystkich węglowodanów. Karma dietetyczna na cukrzycę może więc zawierać skrobię, czyli węglowodany złożone, i nadal spełniać wymogi. Pozostałe oznaczenia na opakowaniu ułatwia czytanie etykiety karmy weterynaryjnej.
Przy porównywaniu karm trzeba pamiętać o wilgotności. Limit z rozporządzenia odnosi się do karmy o wilgotności 12 procent, a karma mokra zawiera znacznie więcej wody, więc jej wartości porównuje się dopiero po przeliczeniu na suchą masę.
W skrócie: mniej cukrów prostych, więcej węglowodanów złożonych i błonnika, ograniczony tłuszcz. Błonnik pomaga zwłaszcza psom z nadwagą, a u wychudzonych dobiera się karmę nieprzeznaczoną do odchudzania. Każdą zmianę składu diety ustala lekarz.
