Rekonwalescencja i serce · 5 min czytania

Utrata masy mięśniowej u psa z chorobą serca

Kacheksja sercowa u psa to utrata mięśni związana z niewydolnością serca, która według ACVIM pogarsza rokowanie, a znacznie łatwiej jej zapobiegać, niż ją leczyć. Chronią przed nią odpowiednia ilość białka i kalorii, dbanie o apetyt, regularna ocena umięśnienia oraz, po decyzji lekarza, kwasy omega-3.

Ilustracja: Utrata masy mięśniowej u psa z chorobą serca

Treść przygotowana przy wsparciu sztucznej inteligencji (AI).

Kacheksja sercowa u psa a zwykłe chudnięcie

ACVIM definiuje kacheksję jako utratę mięśni lub beztłuszczowej masy ciała związaną z niewydolnością serca. Tufts opisuje ją jako bardzo częstą u zwierząt z niewydolnością serca, a nie jako rzadkie powikłanie końcowego etapu choroby.

Różnica w stosunku do zwykłego chudnięcia jest zasadnicza. Wytyczne WSAVA wyjaśniają, że zdrowe zwierzę pozbawione jedzenia traci głównie tłuszcz, a zwierzę chore traci znacznie więcej mięśni. Utrata mięśni osłabia siłę, odporność i zdolność gojenia.

Kacheksja jest więc problemem żywieniowym, ale nie tylko. Jej rozwój zależy od przebiegu choroby, leczenia i apetytu, dlatego zapobieganie wymaga połączenia zasad, na których opiera się żywienie psa z niewydolnością serca, z regularną kontrolą u lekarza.

Po czym poznać zanik mięśni u psa?

Tufts wymienia kilka sygnałów kacheksji sercowej:

  • spadek masy ciała,
  • zanik mięśni,
  • zmniejszony apetyt,
  • zmienione zwyczaje jedzenia, na przykład wybieranie tylko niektórych pokarmów,
  • w ciężkich przypadkach całkowity brak apetytu.

Zaniku mięśni nie zawsze widać na wadze. WSAVA podkreśla, że ocena otłuszczenia (BCS) i ocena umięśnienia (MCS) nie są ze sobą bezpośrednio związane. Pies z nadwagą może mieć wyraźny zanik mięśni, który łatwo przeoczyć, bo tłuszcz na żebrach i brzuchu maskuje zmiany.

CechaOcena otłuszczenia (BCS)Ocena umięśnienia (MCS)
Co oceniailość tkanki tłuszczowejmasę mięśni
Gdzie się oceniasylwetkę, żebra, talię i brzuchokolice kości skroniowych, łopatek, żeber, kręgosłupa lędźwiowego i kości miednicy
Skala w wytycznych WSAVA9 punktówumięśnienie prawidłowe oraz zanik łagodny, umiarkowany i znaczny
Cel4-5 u zdrowego psa; według Tufts przy niewydolności serca korzystny może być 5-6brak zaniku mięśni

WSAVA zaznacza, że u psów ze średnią i długą sierścią obie oceny wymagają dotyku, bo sam wygląd myli. Zanik wyczuwa się jako coraz wyraźniejsze wypukłości kości w miejscach, gdzie wcześniej przykrywały je mięśnie.

Jak ocenia się umięśnienie

Ocena według WSAVA łączy oglądanie i dotyk. W domu można ją powtarzać w podobny sposób, najlepiej zawsze w tej samej kolejności:

  1. głowa: okolice kości skroniowych nad oczami i za nimi,
  2. łopatki i żebra,
  3. kręgosłup w odcinku lędźwiowym,
  4. kości miednicy,
  5. zapisanie wyniku, na przykład „bez zmian” albo „łagodny zanik”, razem z wagą psa.

Białko - dlaczego nie wolno go ograniczać

ACVIM zaleca zapewnienie odpowiedniej ilości białka i unikanie diet niskobiałkowych u psów z niewydolnością serca. Wyjątkiem jest współistniejąca ciężka niewydolność nerek, przy której lekarz waży oba zalecenia.

Tufts wyjaśnia powód wprost: dieta niskobiałkowa może przyczyniać się do zaniku mięśni. Psy z niewydolnością serca mogą wręcz potrzebować więcej białka niż zdrowe, o ile nie mają istotnej choroby nerek.

W praktyce oznacza to, że dieta nerkowa o obniżonym białku nie jest dobrym wyborem dla psa z chorobą serca, który nie ma wskazań nerkowych. Przy zmianie karmy warto porównać zawartość białka z dotychczasową dietą, a nie tylko zawartość sodu.

Kalorie i apetyt - jak utrzymać psa przy misce

ACVIM podaje, że zapotrzebowanie energetyczne w etapie C, czyli przy objawach niewydolności serca, wynosi około 60 kcal na kilogram masy ciała. Ma to ograniczyć chudnięcie, które często towarzyszy tej chorobie. Lekarz koryguje tę wartość na podstawie zmian wagi.

Dla psa ważącego 10 kg daje to około 600 kcal na dobę. To wartość orientacyjna, a nie norma do samodzielnego stosowania: zapotrzebowanie zmienia się z aktywnością, lekami i przebiegiem choroby.

Kalorie liczą się jednak tylko wtedy, gdy pies je. ACVIM zaleca proste kulinarne sposoby poprawy apetytu i wyraźne dopytywanie właściciela o epizody braku apetytu. Tufts proponuje między innymi:

  • mniejsze i częstsze posiłki,
  • inną miskę albo inne miejsce karmienia,
  • podanie karmy ciepłej, w temperaturze pokojowej albo chłodnej, bo psy mają różne preferencje,
  • zamianę karmy suchej na mokrą o niskiej zawartości sodu.

Brak apetytu ma też skutki poza mięśniami. ACVIM zwraca uwagę, że niedojadanie może zwiększać ryzyko azotemii, czyli gromadzenia się we krwi produktów przemiany białek, przy lekach stosowanych w niewydolności serca.

Kwasy omega-3 ACVIM sugeruje rozważyć szczególnie u psów ze słabym apetytem i utratą mięśni. Tufts dodaje, że mogą one zmniejszać stan zapalny i zanik mięśni. Ilość i preparat dobiera lekarz.

Według Tufts dla psów istnieje też zarejestrowany lek pobudzający apetyt. O jego zastosowaniu decyduje lekarz, który najpierw ocenia, czy spadek apetytu nie wynika z przebiegu choroby albo z działania leków.

Kontrola masy ciała i mięśni w domu i u lekarza

ACVIM zaleca, by przy każdej wizycie zapisywać dokładną wagę psa i ocenę kondycji. WSAVA dodaje, że pomiary wykonuje się zawsze tą samą metodą, a wczesne wychwycenie łagodnego zaniku mięśni ułatwia skuteczne działanie.

Według WSAVA zwierzęta, które nie mają optymalnej kondycji, wymagają częstszych kontroli i korygowania ilości jedzenia. U psa z niewydolnością serca dotyczy to zarówno chudnięcia, jak i nadwagi, która obciąża serce.

W domu pomaga ważenie na tej samej wadze i notowanie wyników razem z informacją o apetycie. Wspólna ocena otłuszczenia w skali BCS i dotyk nad łopatkami oraz kręgosłupem pokazują więcej niż sama liczba kilogramów.

Kiedy do weterynarza: gdy pies z chorobą serca chudnie, wyraźnie traci mięśnie albo je coraz mniej. Całkowity brak apetytu według Tufts zwykle wskazuje na problem z kontrolą choroby lub z lekami i wymaga wizyty, a nie samej zmiany karmy.

W skrócie: kacheksja to utrata mięśni, nie tylko kilogramów. Zapobiega się jej, nie ograniczając białka, zapewniając dość kalorii, dbając o apetyt i regularnie oceniając umięśnienie dotykiem. Kwasy omega-3 rozważa się zwłaszcza u psów jedzących słabo.

Najczęstsze pytania

Czy kacheksję zawsze widać na wadze?

Nie. Pies może tracić mięśnie przy stałej, a nawet zbyt wysokiej masie ciała, bo tłuszcz maskuje zmiany. Dlatego oprócz ważenia ocenia się umięśnienie dotykiem nad kośćmi skroniowymi, łopatkami i kręgosłupem.

Czy pies z kacheksją sercową powinien dostawać karmę bogatą w białko?

Białka nie ogranicza się, a psy z niewydolnością serca mogą potrzebować go więcej niż zdrowe. Konkretną karmę dobiera lekarz, bo przy jednoczesnej ciężkiej chorobie nerek zalecenia dotyczące białka się zmieniają.

Czy olej z ryb pomaga przy kacheksji sercowej?

ACVIM sugeruje rozważenie kwasów omega-3 zwłaszcza u psów ze słabym apetytem i utratą mięśni. Preparat i ilość ustala lekarz, który uwzględnia też ewentualne zaburzenia krzepnięcia i zawartość omega-3 w karmie.

Gdzie najłatwiej wyczuć zanik mięśni u psa?

Wytyczne WSAVA wskazują okolice kości skroniowych na głowie, łopatek, żeber, kręgosłupa lędźwiowego i kości miednicy. Zanik objawia się tym, że kości stają się wyraźniej wyczuwalne, a mięśnie wokół nich płaskie.

Czy utraconą masę mięśniową da się odbudować?

ACVIM podkreśla, że kacheksji znacznie łatwiej zapobiegać, niż ją leczyć, i że pogarsza ona rokowanie. Dlatego najwięcej daje wczesne działanie: kontrola wagi i umięśnienia od rozpoznania niewydolności serca oraz szybka reakcja na spadek apetytu.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny. Dietę psa przy chorobie zawsze warto ustalić z lekarzem weterynarii, który zna wyniki badań zwierzęcia.

Czytaj dalej