Kiedy lekarz zaleca karmienie psa strzykawką?
Strzykawka pojawia się zwykle wtedy, gdy pies po zabiegu lub w chorobie je za mało, a łagodniejsze metody nie wystarczają. Zanim do tego dojdzie, próbuje się sposobów opisanych przy temacie, jakim jest zachęcanie psa do jedzenia po zabiegu: znanej karmy, podgrzania posiłku i spokojnego miejsca.
Decyzję podejmuje lekarz, bo od niego zależą trzy rzeczy: czy pies bezpiecznie przełyka, jaki pokarm ma dostać i w jakiej ilości. Bez tej oceny łatwo o zachłyśnięcie albo o podawanie pokarmu, który nie pasuje do choroby.
Merck Veterinary Manual podkreśla, dlaczego niedojadania nie lekceważy się u chorego zwierzęcia. Gdy potrzeby żywieniowe nie są pokrywane, szybko pojawia się ujemny bilans energetyczny, który może prowadzić do zaburzeń pracy przewodu pokarmowego i innych narządów oraz do gorszego gojenia ran.
Dlaczego strzykawka to rozwiązanie na krótko?
Według Merck karmienie strzykawką i inne formy karmienia na siłę to opcje krótkoterminowe. Dla większości zwierząt są niekomfortowe i mogą wywołać awersję pokarmową, czyli trwałą niechęć do jedzenia kojarzonego z przykrym doświadczeniem.
Merck wskazuje, że preferowane jest żywienie bezpośrednio do przewodu pokarmowego, bo wspiera ono jego barierę ochronną, pracę i perystaltykę. Gdy pies dłużej nie je, lekarz rozważa zwykle sondę zamiast wielodniowego karmienia strzykawką.
| Metoda | Kiedy się ją stosuje | Co mówi o niej Merck |
|---|---|---|
| Strzykawka | Krótko, gdy pies je za mało | Niekomfortowa dla większości zwierząt, może wywołać awersję pokarmową |
| Sonda nosowo-żołądkowa lub nosowo-przełykowa | Krótkoterminowe wsparcie | Łatwa do założenia i dobrze tolerowana, pozwala podawać pokarm powoli i stopniowo |
| Sonda przełykowa lub żołądkowa | Dłuższe wsparcie | Dobrze tolerowana, ale jej założenie wymaga znieczulenia |
Założenie sondy brzmi poważnie, ale Merck opisuje sondę przełykową jako niewielki zabieg chirurgiczny, a sondę żołądkową można założyć z pomocą endoskopu. Jeśli pies wraca z nią do domu, lekarz pokazuje także płukanie sondy wodą po każdym karmieniu.
Merck nie zaleca też, by leki pobudzające apetyt były główną metodą żywienia zwierzęcia w ciężkim stanie, bo ilość zjadanej karmy po nich bywa nieprzewidywalna.
Jak podaje się pokarm strzykawką?
Sama technika jest prosta, ale wymaga spokoju, cierpliwości i dobrego przygotowania.
Przygotowanie przed karmieniem
Spokojne karmienie zależy w dużej mierze od przygotowania. Przed rozpoczęciem przydaje się:
- odmierzenie całej porcji do kilku strzykawek, żeby nie przerywać karmienia na ich napełnianie,
- pokarm w temperaturze pokojowej albo lekko ogrzany,
- ręcznik lub podkład pod brodę psa,
- druga osoba, która spokojnie przytrzyma psa, jeśli się wierci,
- ciche miejsce bez innych zwierząt i dzieci.
Podręcznik procedur weterynaryjnych Kirk i Bistner opisuje sposób podawania płynów doustnie, który nadaje się do stosowania w domu. Na nim opiera się też podawanie płynnego pokarmu, jeśli lekarz je zalecił:
- Pokarm przygotowuje się według zaleceń lekarza, w konsystencji, która swobodnie przechodzi przez strzykawkę.
- Pies siedzi lub stoi spokojnie, a głowa jest uniesiona tylko lekko.
- Kącik warg odciąga się delikatnie na bok, tak by powstała kieszonka policzkowa.
- Końcówkę strzykawki wsuwa się do tej kieszonki i podaje niewielką ilość pokarmu.
- Pokarm spływa między zębami do jamy ustnej, a kolejną porcję podaje się dopiero po przełknięciu.
Podręcznik podkreśla cierpliwość i delikatność. Zwraca też uwagę, że łyżka się nie sprawdza, bo płyn łatwo się rozlewa, a jednorazowa strzykawka pozwala jednocześnie odmierzyć i podać porcję.
Rodzaj pokarmu wybiera lekarz. Często są to karmy mokre lub płynne, a konsystencja karm weterynaryjnych ma tu znaczenie praktyczne: zbyt gęsta masa blokuje strzykawkę, a rozcieńczanie bez zalecenia zmienia kaloryczność porcji.
Zachłyśnięcie - kiedy ryzyko jest największe
Merck podaje, że częstą przyczyną zachłystowego zapalenia płuc jest niewłaściwe podawanie płynnych leków. To samo ryzyko dotyczy płynnego pokarmu podanego w pośpiechu albo zbyt dużą porcją naraz.
Ryzyko rośnie u psów:
- z zaburzeniami połykania, na przykład po znieczuleniu albo z obniżoną przytomnością,
- z chorobami gardła lub przełyku, w tym z rozszerzeniem przełyku (megaesophagus),
- które wymiotują i mogą wdychać treść pokarmową,
- które próbują jeść lub pić, gdy się krztuszą.
Merck dodaje, że gdy wiadomo, iż zwierzę zachłysnęło się płynem, leczenie często rozpoczyna się od razu, bez czekania na objawy zapalenia płuc. Krztuszenie się w trakcie karmienia to więc powód do telefonu do lecznicy, nawet jeśli pies po chwili wygląda dobrze.
Podręcznik Kirk i Bistner jest w tej sprawie jednoznaczny: psom z zaburzeniami połykania nie podaje się płynów doustnie w domu, bo grozi to powikłaniami związanymi z zachłyśnięciem.
Kiedy do weterynarza: natychmiast, gdy po karmieniu pies kaszle, oddycha szybko lub z wysiłkiem, ma przyspieszone tętno, gorączkę albo sinawe błony śluzowe. Merck wymienia te objawy przy zachłystowym zapaleniu płuc i zaznacza, że rokowanie bywa złe nawet przy leczeniu.
Powrót do samodzielnego jedzenia
Celem karmienia strzykawką jest przetrwanie trudnych dni, a nie stały sposób żywienia. Przed każdym karmieniem warto najpierw postawić przed psem miskę z niewielką porcją, bo samodzielne jedzenie jest zawsze lepszym sygnałem niż najdokładniej podana strzykawka.
Po dłuższym okresie bez jedzenia pokarm wprowadza się stopniowo. Merck opisuje ryzyko zespołu ponownego odżywienia, czyli groźnych zaburzeń elektrolitowych przy zbyt szybkim zwiększaniu porcji, dlatego tempo ustala lekarz.
Gdy karmienie strzykawką trwa dłużej, niż zakładał lekarz, albo pies coraz bardziej się mu opiera, to sygnał do ponownej oceny. Dalsze zmuszanie może pogłębić niechęć do jedzenia, a sonda bywa wtedy łagodniejszym rozwiązaniem dla psa.
W skrócie: strzykawka to krótkie rozwiązanie na polecenie lekarza. Pokarm podaje się małymi porcjami do kieszonki policzkowej, przy lekko uniesionej głowie, czekając na przełknięcie. Kaszel lub szybki oddech po karmieniu wymagają pilnej wizyty, a dłuższe niedojadanie - rozmowy o sondzie.
