Dlaczego tabela dla rasy podaje tylko orientacyjny zakres?
Tabela podaje zakres masy dla typowego przedstawiciela rasy, a psy tej samej rasy różnią się wzrostem, kośćcem, umięśnieniem i płcią. Pies o drobnej budowie może mieścić się w zakresie i mieć nadwagę, a duży i umięśniony - wychodzić poza zakres przy idealnej kondycji.
Różnice widać nawet w składzie ciała. Podręcznik Merck podaje, że charty z wynikiem BCS 5/9 mają około 7,2 procent tkanki tłuszczowej, podczas gdy przeciętnie jest to 20 procent. U husky i rottweilerów z tym samym wynikiem odsetek tłuszczu wynosi odpowiednio 31 i 32 procent.
Dlatego masę ocenia się razem z kondycją. Merck opisuje to wprost: masa ciała w połączeniu z oceną BCS służy do szacowania masy idealnej. Na czym polega sama ocena, wyjaśnia punktowa skala kondycji ciała.
Przy porównywaniu wyników liczy się też, w jakiej skali je zapisano. Merck zaleca notować mianownik, np. 4/9, bo w skali 5-punktowej ideałem jest 3, a ta sama cyfra w skali 9-punktowej oznacza niedowagę.
Ocena „na oko” często zawodzi także dlatego, że nadwaga jest bardzo powszechna. Według podręcznika Merck w 2022 roku w Stanach Zjednoczonych nadwagę lub otyłość miało szacunkowo 59 procent psów, więc lekko otłuszczona sylwetka łatwo uchodzi za normę.
Jak wyznaczyć, ile powinien ważyć pies z nadwagą?
Punktem wyjścia jest obecna waga i wynik BCS. W skali 9-punktowej ideał dla psów to według Merck 4-5, a każdy punkt odpowiada mniej więcej 5 procentom tkanki tłuszczowej. Wytyczne AAHA dodają, że każdy punkt powyżej 5/9 to około 10 procent nadmiernej masy.
Podręcznik Merck za psa z nadwagą uznaje takiego, który waży 10-20 procent więcej, niż wynosi jego masa idealna. Powyżej 20 procent mowa już o otyłości.
Przykład obliczenia: pies ważący 24 kg z wynikiem 7/9 ma około 20 procent nadmiernej masy. Jego masa idealna wynosi w przybliżeniu 24 kg podzielone przez 1,2, czyli około 20 kg. To szacunek, który lekarz koryguje po badaniu i ocenie umięśnienia.
Drugi przykład dotyczy małego psa: przy masie 8 kg i wyniku 8/9 nadmiar wynosi około 30 procent, więc masa idealna to w przybliżeniu 8 kg podzielone przez 1,3, czyli około 6 kg. W małej rasie 2 kg to bardzo dużo.
Masa idealna nie jest tylko liczbą do porównań. Według AAHA to od niej, a nie od obecnej wagi, liczy się dzienne zapotrzebowanie energetyczne psa z nadwagą, które lekarz zamienia potem na porcję karmy.
| Wynik BCS | Szacowany nadmiar masy | Masa psa, którego masa idealna to 20 kg |
|---|---|---|
| 5/9 | brak | około 20 kg |
| 6/9 | około 10 procent | około 22 kg |
| 7/9 | około 20 procent | około 24 kg |
| 8/9 | około 30 procent | około 26 kg |
| 9/9 | około 40 procent | około 28 kg |
Przy wysokich wynikach przelicznik jest mniej precyzyjny. AAHA zaznacza, że skala BCS ma ograniczenia u zwierząt z tłuszczem przekraczającym 45 procent masy ciała, a u psów z wynikiem 8/9 i wyższym przydają się dodatkowe pomiary ciała.
Masa idealna to wartość dla dorosłego psa. U szczeniąt i młodych psów, które jeszcze rosną, ocenia się przede wszystkim kondycję ciała i tempo wzrostu, a docelową masę ustala dopiero po zakończeniu wzrostu.
Jak masa i skład ciała zmieniają się z wiekiem?
Wytyczne AAHA wskazują, że przybieranie na wadze w średnim wieku przyczynia się do częstości otyłości. Zapotrzebowanie energetyczne psów prawdopodobnie spada w tym okresie, choć wyniki badań nie są jednoznaczne.
U psów starszych i w podeszłym wieku sytuacja bywa odwrotna. AAHA podaje, że może dochodzić do utraty mięśni i spadku masy ciała.
Ta sama liczba na wadze może więc u psa w średnim wieku oznaczać nadmiar tłuszczu, a u seniora - ubytek mięśni ukryty pod niezmienioną masą.
Merck przypomina, że BCS nie ocenia mięśni, dlatego umięśnienie ocenia się osobno. U starszego psa porównanie obu ocen z wcześniejszymi zapisami mówi więcej niż sama masa ciała.
Na masę wpływa też kastracja i sterylizacja. Według AAHA po tych zabiegach zapotrzebowanie energetyczne spada, a podręcznik Merck wymienia kastrację wśród czynników ryzyka otyłości. Do ras ze skłonnością do tycia AAHA zalicza m.in. labradory i beagle.
Jak pilnować masy ciała psa na co dzień?
Regularne ważenie i ocena BCS pozwalają zauważyć zmianę, zanim stanie się problemem. Wytyczne AAHA zalecają, by zespół lecznicy uczył właścicieli oceny kondycji ciała i umięśnienia, tak by w porę skorygować porcję.
- ta sama waga przy każdym pomiarze i podobna pora dnia;
- małego psa można zważyć na rękach i odjąć masę osoby ważącej;
- dużego psa wygodniej ważyć w lecznicy przy okazji wizyty;
- ważenie przed posiłkiem, a nie zaraz po nim;
- zapis daty, masy i wyniku BCS w jednym miejscu.
Notatki z kilku miesięcy ułatwiają rozmowę z lekarzem. Warto przygotować je razem z listą pytań o dietę psa, zwłaszcza gdy masa zmienia się powoli, ale w jednym kierunku.
Kiedy zmiana masy wymaga wizyty?
AAHA zaleca szerszą ocenę żywieniową, gdy wynik BCS wynosi poniżej 4 lub powyżej 5, gdy pies traci mięśnie albo gdy jego masa zmienia się bez wyjaśnienia. To dobra wskazówka także dla właściciela, który regularnie waży psa w domu.
Niepokojący jest zarówno spadek, jak i wzrost masy bez zmiany diety i ruchu. Taka zmiana może być pierwszym sygnałem choroby i wymaga badania, a nie tylko korekty porcji.
Kiedy do weterynarza: gdy pies chudnie lub tyje bez zmiany diety i aktywności, traci mięśnie nad kręgosłupem, łopatkami i miednicą albo jego wynik BCS spada poniżej 4 lub rośnie powyżej 5. Niewyjaśniona zmiana masy wymaga badania.
