Nerki i drogi moczowe · 5 min czytania

Fosfor w karmie dla psa z chorymi nerkami

Fosfor w karmie dla psa z chorymi nerkami ogranicza się, bo niewydolne nerki nie usuwają jego nadmiaru, a wysoki fosfor we krwi zaburza gospodarkę wapniową i osłabia kości. Pierwszym krokiem jest karma nerkowa z niską zawartością fosforu, a gdy nie wystarcza, lekarz dołącza do posiłków środki wiążące fosforany.

Ilustracja: Fosfor w karmie dla psa z chorymi nerkami

Treść przygotowana przy wsparciu sztucznej inteligencji (AI).

Co nadmiar fosforu robi z organizmem psa

Podręcznik Merck opisuje mechanizm krok po kroku. Przy postępującej chorobie nerek nadmiar fosforanów we krwi obniża stężenie wapnia. Niższy wapń pobudza przytarczyce do wydzielania większej ilości parathormonu, który uwalnia wapń z kości.

Nerki wytwarzają też aktywną postać witaminy D, potrzebną do gospodarki wapniowej. Gdy chorują, ten element również zawodzi. Skutkiem bywa wtórna nadczynność przytarczyc pochodzenia nerkowego.

Kości szczęk mogą mięknąć i stawać się giętkie, zęby się chwieją i wypadają, a złamania mogą się zdarzać po niewielkim urazie. Ograniczenie fosforu jest więc ważnym elementem tego, jak przebiega przewlekła choroba nerek u psa na kolejnych etapach.

Merck wymienia kilka sposobów postępowania przy takich zaburzeniach: zmianę diety, środki wiążące fosforany i, w części przypadków, aktywną postać witaminy D. Dostępne są karmy weterynaryjne z ograniczoną zawartością fosforu, a równolegle leczy się samą chorobę nerek.

Jakie stężenie fosforu we krwi jest celem leczenia?

Według IRIS stałe ograniczanie fosforanów w diecie, tak by ich stężenie we krwi mieściło się w określonym zakresie, jest korzystne dla psów z przewlekłą chorobą nerek. W późniejszych etapach IRIS przyjmuje wyższe, bardziej realne progi.

SytuacjaCel według IRIS (fosforany w osoczu)
Ogólny cel przy przewlekłej chorobie nerekponiżej 1,5 mmol/l (4,6 mg/dl), ale nie mniej niż 0,9 mmol/l (2,7 mg/dl)
3. etap - realny cel po leczeniuponiżej 1,6 mmol/l (5,0 mg/dl)
4. etap - realny cel po leczeniuponiżej 1,9 mmol/l (6,0 mg/dl)

Dolna granica pokazuje, że celem nie jest usunięcie fosforu z diety, tylko utrzymanie go w bezpiecznym zakresie. Dlatego karmy nerkowe ograniczają fosfor, ale go nie eliminują.

W 2. etapie obowiązuje cel ogólny. IRIS zaleca w nim dołączenie środków wiążących, gdy po ograniczeniu fosforu w diecie stężenie fosforanów nadal przekracza 1,5 mmol/l. W 3. etapie próg ten wynosi 1,6 mmol/l, a w 4. etapie 1,9 mmol/l.

Lekarz ocenia fosfor razem z wapniem. Leczenie ma obniżyć stężenie fosforanów, ale nie może przy tym doprowadzić do nadmiaru wapnia we krwi, przed którym przestrzega IRIS.

Wynik odczytuje się zawsze z uwzględnieniem jednostek. Część laboratoriów podaje fosfor w mmol/l, część w mg/dl, a wartości w tabeli uwzględniają oba zapisy.

Skąd fosfor trafia do miski psa

Najwięcej fosforu i białka zawierają produkty pochodzenia zwierzęcego. Tufts Petfoodology wymienia jako niewskazane dla psa z chorobą nerek:

  • większość rodzajów mięsa,
  • suszone mięsne przysmaki,
  • gryzaki z suszonych tkanek wołowych,
  • skóry do gryzienia i uszy wieprzowe,
  • poroża i prawdziwe kości.

Dla przysmaków Tufts podaje konkretne progi: poniżej 150 mg fosforu i poniżej 100 mg sodu na 100 kcal przysmaku. Łącznie przysmaki nie powinny dostarczać więcej niż 10 procent dziennego zapotrzebowania kalorycznego psa.

Tufts proponuje zamiast tego owoce i warzywa o niskiej zawartości fosforu, takie jak:

  • arbuz, jabłko, banan i borówki,
  • fasolka szparagowa, cukinia i brokuł,
  • marchewka, także w postaci małych marchewek.

Z listy przysmaków wyklucza się produkty toksyczne dla psa: czekoladę, winogrona, rodzynki, awokado, czosnek i cebulę. Słodkie dodatki, jak miód, mogą pobudzić apetyt, ale ich kalorie wlicza się do dziennego limitu przysmaków.

Przeliczenie na 100 kcal pozwala porównywać produkty o różnej zawartości wody, na przykład suche ciastka i mokre kawałki. Bezpieczne przekąski z tej grupy opisuje tekst o tym, jakie są przysmaki dozwolone przy karmie weterynaryjnej.

Część producentów diet weterynaryjnych oferuje też przysmaki przeznaczone dla psów z chorobą nerek. Tufts zaleca, by konkretne produkty i dokładne limity fosforu, sodu i białka uzgodnić z lekarzem, bo oferta się zmienia, a potrzeby psów są różne.

Fosfor na etykiecie

Zawartość fosforu w karmach i przysmakach często nie jest podana na opakowaniu. Tufts radzi wtedy zwrócić się z pytaniem bezpośrednio do producenta. Inne elementy opisu składu objaśnia tekst o tym, jak odczytać skład na etykiecie karmy weterynaryjnej.

Nowe przysmaki wprowadza się dopiero wtedy, gdy pies w pełni przeszedł na karmę nerkową. Ułatwia to ocenę, czy ewentualne problemy wynikają z diety, czy z dodatków.

Gdy sama dieta nie obniża fosforu

IRIS zaleca wprowadzanie działań po kolei. Najpierw ogranicza się fosfor w karmie. Jeśli mimo to jego stężenie we krwi pozostaje za wysokie, lekarz dołącza środki wiążące fosforany w przewodzie pokarmowym.

Według IRIS takie preparaty miesza się z karmą przy każdym posiłku. Ilość dobiera lekarz do zawartości fosforu w karmie i do etapu choroby, dlatego środki wiążące nie zastępują diety, tylko ją uzupełniają.

W trakcie stosowania środków wiążących IRIS zaleca kontrolę wapnia i fosforu we krwi co 4-6 tygodni do czasu stabilizacji, a później co 12 tygodni. Należy unikać nadmiaru wapnia we krwi.

Środki wiążące różnią się składem: zawierają między innymi związki glinu, wapnia, lantanu lub żelaza. IRIS opisuje u niewielkiej liczby psów w 4. etapie zatrucie glinem, z osłabieniem mięśni i objawami neurologicznymi. W razie podejrzenia lekarz bada stężenie glinu i zmienia preparat.

IRIS dopuszcza w części przypadków łączenie preparatów z glinem i z wapniem. Zawsze odbywa się to pod kontrolą badań, tak by obniżając fosfor nie doprowadzić do nadmiaru wapnia we krwi.

Kiedy do weterynarza: gdy pies przyjmujący środek wiążący fosfor słabnie, ma osłabione mięśnie albo zmienia się jego zachowanie. IRIS opisuje takie objawy przy zatruciu glinem z preparatów zawierających ten pierwiastek.

W skrócie: fosfor ogranicza się, ale nie eliminuje. Pierwszym krokiem jest karma nerkowa, drugim środki wiążące podawane z posiłkiem. Przysmaki powinny mieć poniżej 150 mg fosforu na 100 kcal i stanowić najwyżej 10 procent kalorii.

Najczęstsze pytania

Czy fosfor jest psu w ogóle potrzebny?

Tak. Celem diety nerkowej nie jest usunięcie fosforu, tylko utrzymanie jego stężenia we krwi w bezpiecznym zakresie. IRIS wyznacza nie tylko górną, ale i dolną granicę, czyli 0,9 mmol/l (2,7 mg/dl), poniżej której fosforu jest już za mało.

Po czym poznać, że pies ma za dużo fosforu we krwi?

Wyłącznie po badaniu krwi, bo długo nie daje on charakterystycznych objawów. Skutki widać dopiero po czasie: podręcznik Merck opisuje rozmiękanie kości szczęk, chwiejące się zęby i złamania po drobnych urazach przy wtórnej nadczynności przytarczyc.

Czy środki wiążące fosfor można stosować zamiast karmy nerkowej?

Nie. IRIS przewiduje je jako drugi krok, gdy samo ograniczenie fosforu w diecie nie wystarcza. Ilość preparatu zależy od tego, ile fosforu pies dostaje z jedzeniem, więc przy karmie bogatej w fosfor potrzeba go więcej, a dieta i preparat działają razem, a nie zamiennie.

Czy kawałek mięsa jako nagroda zaszkodzi psu z chorymi nerkami?

Pojedynczy kęs nie zmieni wyników badań, ale regularne nagradzanie mięsem podnosi ilość fosforu i białka w diecie. Tufts Petfoodology zalicza większość mięs do produktów, których przy chorobie nerek lepiej unikać, i proponuje w ich miejsce owoce lub warzywa.

Czy w karmie dla zdrowego psa trzeba pilnować fosforu?

U zdrowego psa nerki same regulują ilość fosforu, a jego ograniczanie nie jest potrzebne. Problem pojawia się, gdy nerki tracą sprawność, dlatego decyzję o ograniczeniu fosforu podejmuje się po rozpoznaniu przewlekłej choroby nerek.

Źródła

Artykuł ma charakter informacyjny. Dietę psa przy chorobie zawsze warto ustalić z lekarzem weterynarii, który zna wyniki badań zwierzęcia.

Czytaj dalej